sábado, 24 de noviembre de 2018

Languages and Movies

A couple of weeks ago, BBC released a list of the 100 greatest films in a foreign language (or in a language different than English). The BBC culture section polled more than 200 experts to create this list.

When we read this list, we find out that the most popular language among them was French, with 27 films. Then we have 12 films in Mandarin and 11 in Japanese and Italian. There were 7 films in Spanish.

The first place was for the Japanese film七人の侍 or Seven Samurai (directed by Akira Kurosawa); the Italian film Ladri di biciclette or Bicycle Thieves (directed by Vittorio de Sica) had the second place and the third place was for the Japanese film Tokyo Story (Yasujiro Ozu). 

This list might bring some different interpretations, from the one complaining about the superiority of Hollywood, those who complain that an English speaking institution is going to qualify the films produced in different languages, and those who might see the trends of the movies during the history. The truth is that movies have been a way to show how to use a language in different situations.

During my life, I have been learning how to speak in different languages. But something that my different teachers have in common is that they all recommended me to find good movies in their language. Movies are an easy way to be exposed to real speech and how native people speak. You can pause a movie and add subtitles. I watch movies in different languages in my free time.

It is considered that films started with Lumière brothers. The first films were black and white and without any recorded sound. The United States was from the beginning the country that produced the largest number of films, even before the industry settled in Hollywood, CA. Originally, the center of the industry was in New Jersey in the East coast, but problems derived with patents pushed independent producers to look for new places to develop their industry without restrictions and thus Hollywood became the centre of the industry.  

But the USA was not the only country that produced films from the beginning of the 20th century. France is considered the birthplace of the film industry and also produced remarkable films that were exported to other countries, USA included. There were some films produced in Italy, Japan, the UK, and Canada. There are many reasons that explain the overwhelming success of Hollywood such as the biggest audience in the US, the immigrant population in the US that found in the silent films an opportunity for entertainment, no matter if they were fluent speakers of English or not. The 2 world wars also affected the film industry of Europe and Japan.  

After 1927, recorded sounds were used in the films. Technology introduced other advancements that were introduced to improve the quality of films. Languages gained prominence in the film industry. It is logical to think that filmmakers used the language of the country. A film made in the US had dialogues in English and films made in France had dialogues in French.

English has been the predominant language in the film industry. But when we talk about the best films that are not in English, the most used languages have been French, Spanish and Italian. Films in languages like Japanese, Swedish, Russian and German have been also among the most popular in the history of the films, due to the rich tradition of their respective film industries. However, it is interesting to see that languages with more speakers like Mandarin and Hindi have not been present in the major events until very recent times. Films in Persian and Arabic are now gaining more popularity.  

If we take a look at the Academy Awards for Best foreign language films, we can see that this important category is lead by films in Italian and French. Spanish comes in third place, thanks to 3 countries who have submitted films that won in their respective year, and a total of 9 countries who have nominated films. 

But if we take a look on other awards like Cannes, Venice, Berlin and San Sebastian, English is still the language that leads. French and Italian are then the most awarded languages in those film festivals.   

Today, the panorama of the film industry has changed. The US is not anymore the largest producer of films in the world. According to numbers provided by UNESCO  currently, the largest producer by far is India. Nigeria is now the second largest producer. English is still and by far the most used language in this industry. What is more common now is to see films in English created and played by professionals who are not native speakers of this language.

At the time that films portray the world that surrounds us, multilingualism is present. Globalization has brought an approach to cultures. Cities are increasingly cosmopolitan and this phenomenon is also reflected in the cinema. If a person appears to be outside of their country of origin, this cultural difference and linguistic diversity need to be reflected. It is for this reason that the film resorts to the use of different languages. 
 
Movies have been used as a reason to create new languages as well. There is a list of conlangs which owe their existence to a movie or a TV series. The best examples are Klingon: it is used in the series Star Trek. In my article about conlangs, I have a description of this language. High Valyrian: this language was created by David J. Peterson to be used in the TV series Game of Thrones.  Dothraki, it was also created by D, J Peterson, but to be used in the novel series A Song of Ice and fire. Na’vi is a language created by Paul Frommer for the film Avatar.

To finish my article, I must say that I am not an expert in movies. I cannot recommend a film unless I watched it and I liked it. Most of the films I read about in my research were unknown by me before reading this list. I found appropriate to add a list of films recommended for students of different languages to improve their knowledge and their skills while they master the use of them. Here is my selection based on several pages I have read in the Internet (I watched already some of them):   

The best movies for students of French language are: Amélie (directed by Jean-Pierre Jeunet) [This film is the BBC´s list], La gloire de mon père (Yves Robert), Intouchables (Olivier Nakache / Éric Toledano), Les choristes (Christophe Barratier), Kirikou et la sorcière (Michel Ocelot).

If you are interested in Canadian films in French, there is a good selection. Most of the lists I checked, they recommend films like Mon oncle Antoine (Claude Jutra), Les ordres (Michel Brault), Les bons débarras (Francis Mankiewicz). Those 3 films have been classified among the top ten films from Canada. For French students, we can recommend also Monsieur Lazhar (Philippe Falardeau).

Movies recommended for students of Italian language: Nuovo cinema paradiso (Giuseppe Tornatore), La dolce vita (Federico Fellini). Both films appear in the BBC list. Both films have also some dialogues in different languages. Another very popular film recommended is La vita è Bella (Roberto Benigni).    

Movies recommended for students of Spanish: El laberinto del Fauno (Guillermo del Toro) co produced in Spain and Mexico; Todo sobre mi Madre (Pedro Almodóvar) from Spain, Both films appear in the BBC list; Amores Perros (Alejandro Gonzalez Iñárritu) from Mexico; Hable con ella (Pedro Almodóvar) from Spain; Mar Adentro (Alejandro Amenábar) from Spain.  

Movies recommended for students of German: Das leben der anderen (Florian Henckel von Donnersmarck); Aguirre, der zorn Gottes (Werner Herzog); Both films appear in the BBC list. Good Bye Lenin! (Wolfgang Becker); Nirgendwo in Afrika (Caroline Link).

Some movies recommended for students of Russian: Брат (Brother), directed by Aleksei Balabanov; Москва слезам не верит (Moscow does not believe in tears), directed by Vladimir Menshov. This film won the Academy award in 1980. Левиафан (Leviathan), directed by Andrey Zvyagintsev; Солярис (Solaris), directed by Andrey Tarkovsky. This last film appears in the BBC list.

Some movies recommended for students of Mandarin: 大红灯笼高高挂 (Dà hóng dēnlong gāogāo guà)  Raise the red lantern, directed by Zhang Yimou; 卧虎藏龙  (Wò hŭ cáng long) Crouching Tiger hidden dragon, directed by Ang Lee; 饮食男女 (Yĭn shí nán nü)  Eat drink man woman, also directed by Ang Lee; These films here mentioned appear in the BBC list.  蓝风筝 (Láng Fēngzheng)  The Blue kite, directed by Tian Zhuangzhuang;  归来 (Guī lái) Coming home, directed by Zhang Yimou;  

Some movies recommended for students of Esperanto: Inkubo (Incubus), directed by Leslie Stevens and produced in the USA. Angoroj (Agonies), directed by Jaques-Louis Mahé and produced in France. Gerda Malaperis! (Gerda disappeared!), directed by Joe Bazilio Costa and produced in Brazil.  

Finally, my recommendations for Language nerds:

-Pontypool This Canadian film was directed by Bruce McDonald. It has dialogues in English and French and with a mystery that only a linguistic can resolve.

-Lost In Translation: Directed by Sofia Coppola, this film has dialogues in English and Japanese while the story develops in Tokyo.

-Passion of Christ: This film directed by Mel Gibson uses mostly Aramaic language, with some dialogues in Latin and Hebrew. Scripts were mostly translated by R. F. William Fulco. It is interesting that they did not use Koine Greek as there are no sources that show how it was spoken in that region.

-Stargate: this film directed by Roland Emmerich uses several languages such as English, Swedish, Arabic, Norwegian and Egyptian, where the interpretation of a set of hieroglyphs is part of the story.  

domingo, 14 de octubre de 2018

Datos interesantes sobre el Premio Nobel de Literatura y los Idiomas

La semana pasada, las diferentes Academias Nobel anunciaron los nombres de los ganadores en las diferentes categorías del Premio Nobel 2018. Sin embargo, por razones que no voy a mencionar, hay una categoría que permanecerá vacante este año: El Premio Nobel de Literatura. 

El Premio Nobel de Literatura, y de acuerdo con su sitio oficial, se otorga “en el campo de la literatura, el trabajo más destacado en una dirección ideal "(Extracto de la voluntad de Alfred Nobel). En wikipedia, las palabras originales en sueco se pueden encontrar: "  inom litteraturen har producerat det utmärktaste i idealisk rigtning ". La literatura está relacionada con el uso artístico de las lenguas.

He leído muchos artículos donde se muestran datos interesantes sobre el Premio Nobel de Literatura, pero ninguno de ellos está dedicado por completo a los idiomas. He aquí mi contribución en esta área:

1.     El Premio Nobel de Literatura le ha sido otorgado a 114 personas. El idioma más común de los premios Nobel es el inglés.  El segundo idioma más utilizado es el francés y el alemán ocupa el tercer lugar. Según mi propia lista (en Internet pueden encontrar otras listas con números levemente diferentes), hubo 31 escritores que usaron inglés, 15 que usaron francés y 13 el alemán. En un artículo en euronews usan los mismos números que publico aquí.

2.     El inglés es el idioma más diverso en términos de las nacionalidades de los galardonados. Aunque la mayoría de los premiados son británicos o estadounidenses, hubo quienes vinieron de Canadá, Australia, Irlanda, Nigeria, Sudáfrica y Santa Lucía. Existe más diversidad si consideramos que el escritor Sir Vidiadhar Naipaul se presentó a sí mismo como británico aunque nació en Trinidad y Tobago. El gran poeta bengalí, Rabindranath Tagore, escribió también en inglés, pero su idioma principal, y el considerado para su premio fue su nativo bengalí. La mayoría de los laureados que escribieron en francés y alemán eran respectivamente franceses y alemanes. En cuanto al español, hasta el momento ha habido 11 galardonados por usar este idioma en sus obras, 5 de nacionalidad española, 2 de nacionalidad chilena, y los restantes son de Colombia, México, Guatemala y Perú. Esto hace del español la segunda lengua más diversa en cuanto a las nacionalidades de los autores galardonados. 

3.     Francia no solo es el país con más receptores en esta categoría de Premio Nobel, sino que también es el más diverso lingüísticamente. De los 16 laureados, 13 usaron el francés, pero hubo escritores como Frédéric Mistral que escribió principalmente en occitano, Ivan Bunin que escribió en ruso y Gao Xinjian que escribe en mandarín.  

4.    Las lenguas minoritarias se han considerado para el premio Nobel en literatura. Apenas mencionamos el caso de Frédéric Mistral, quien escribió principalmente en Occitano. Otro caso famoso fué el de Isaac Bashevis Singer, quien escribió en Yiddish, una lengua que no es oficial en ningún país o región.

5.    Selma Lagerlöf, fue la primera mujer a quien se concedió el premio Nobel en literatura. A este punto, solamente 14 mujeres han recibido este prestigioso premio. El inglés es también el idioma que lleva la delantera. 5 mujeres que escribían en inglés han sido premiadas. Aquí el alemán ocupa el segundo lugar con 3 laureadas. El resto fueron las únicas escritoras premiadas en sus respectivos idiomas. En cuanto al español, la única escritora galardonada ha sido Gabriela Mistral de Chile. Ninguna escritora ha sido la única destinataria del premio en ningún idioma. Curiosamente, no ha habido ni una sola escritora que escribió en francés que haya recibido este premio.

6.     Han habido 3 ganadores que utilizaron más de un idioma en sus trabajos. Ya mencioné el caso del poeta Rabindranath Tagore, que escribió en inglés y en bengalí. También tenemos el caso del escritor irlandés Samuel Beckett, que escribió en inglés y francés; Joseph Brodsky, poeta y ensayista estadounidense nacido en Rusia, compuso poesía en ruso y prosa en inglés.  

7.    ¿Cómo es el proceso de nominación y selección de los candidatos? El proceso se puede leer en la página de los premios Nobel. Los miembros de la academia sueca, profesores de literatura en universidades, sociedades de autores y ganadores de ediciones anteriores del premio Nobel de literatura pueden nominar. La Academia sueca cuenta con un Comité integrado por 18 miembros que trabajan en la evaluación de la labor y los méritos de cada candidato. Finalmente seleccionan al ganador. Sin embargo, esto lleva a otras preguntas relacionadas con los idiomas: ¿Cómo van a evaluar las obras de los nominados que podrían venir en diferentes idiomas? ¿Los miembros de la academia sueca son competentes en los idiomas de los nominados? ¿Con cuántos idiomas puede trabajar el comité? Desafortunadamente, el comité que selecciona al ganador del premio no es tan multilingüe como podríamos creer. Si verificamos los perfiles de los miembros, la mayoría de ellos solo hablan sueco, inglés y otro idioma escandinavo, principalmente noruego. Excepcionalmente, hay uno o dos miembros que manejan el chino, español, ruso y no muchos miembros saben francés. Esto significa que la mayoría de las veces, los miembros del comité confían en las traducciones al inglés o al sueco para hacer su trabajo. Este tema ha originado ensayos y estudios. He encontrado uno publicado por la Universidad de Alberta llamado Traducción, Littérisation y el Premio Nobel de literatura. Uno de los galardonados del Premio Nobel en literatura, José Saramago, dijo: “Los escritores crean literatura nacional con su idioma, pero la literatura mundial está escrita por los traductores “. Esto lleva al siguiente punto:

8.     Hubo 59 laureados de este prestigioso premio que utilizaron un idioma germánico en sus composiciones. Aquí coloco a todos aquellos autores que usaron idiomas de esta rama indoeuropea como el inglés, alemán, sueco, noruego, danés, islandés y yiddish. Esto es más de la mitad del total de los 114 galardonados.  Solo 9 laureados utilizaron un idioma no indoeuropeo (2 chinos, 2 japoneses, uno en árabe, hebreo, turco, finés y húngaro).

9.     No todos los galardonados con este Premio Nobel fueron premiados por sus trabajos en su lengua materna. Aquí mencionamos el caso de Joseph Brodsky, quien aprendió inglés siendo adulto y usó este idioma junto a su lengua materna, el ruso. El escritor israelí, nacido en Ucrania, Shmuel Yosef Agnon, creció en un hogar de habla yiddish, pero más tarde, decidió escribir solo en hebreo. El escritor canadiense estadounidense Saul Bellow nació en Montreal, una ciudad de habla francesa y se crió en un hogar de habla yiddish, pero terminó escribiendo en inglés. 


viernes, 12 de octubre de 2018

Interesaj Faktojn pri la Nobel-Premio pri Literaturo kaj Lingvoj

Dum la lasta semajno, la diversaj Nobel Akademioj anoncis la nomojn de la Nobel-Premiitoj pri la malsamaj kategorioj de Nobel-Premio por 2018. Tamen, Ekzistas kategorio kiu restos ne aljuĝita ĉi-jare: La Nobel-Premio pri Literaturo.

Laŭ la oficiala retejo la Nobel-Premio pri Literaturo estas aljuĝita "en la kampo de literaturo, la plej elstara verko en ideala direkto " (Eltiraĵo de la volo de Alfred Nobel). En vikipedio, la originalaj vortoj en la sveda povas esti trovita: "  inom litteraturen har producerat det utmärktaste mi idealisk rigtning ". Literaturo estas rilata kun la arta uzo de la lingvoj.

Mi legis multajn retejojn kie interesaj faktoj pri la Nobel-Premio en Literaturo estas montritaj, sed neniu el ili estas tute dediĉita al la lingvoj. Jen mia kontribuo:

1.    La Nobel-Premio pri Literaturo estis aljuĝita al 114 individuoj. La plej komuna lingvo de la Nobel-premiitoj estas la angla.  La dua plej uzata lingvo estas la franca kaj la germana estas la tria. Laŭ mia propra listo (En la interreto vi povas trovi listojn kun iometaj malsamaj nombroj), ekzistis 31 verkistoj kiuj uzis la anglan, 15 kiuj uzis la francan kaj 13 la germanan. En artikolo en euronews ili uzas la samajn numerojn kiel mi.

2.    La angla estas la plej diversa lingvo laŭ la nombro da nacioj de la premiitoj. Kvankam la plimulto de la individuoj premiitaj estas Britaj aŭ Usonaj, ekzistas iuj kiuj venis el Kanado, Aŭstralio, Irlando, Niĝerio, Sud-Afriko kaj Sankta Lucio. Pli da diverseco ekzistas se ni konsideras la faktojn, ke la Verkisto Sir Vidiadhar Naipaul prezentis sin kiel Brita kaj li naskiĝis en Trinidado kaj Tobago. La fama Bengala Poeto, Rabindranath Tagore verkis ankaŭ en la angla, sed lia ĉefa lingvo, kaj la konsiderita por lia premio estis la bengala. Plejparto de la verkistoj kiuj skribis en la franca kaj la germana estis respektive el Francio kaj Germanio.

3.    Francio ne estas nur la lando kun la plej multaj ricevantoj de la Nobel-Premion pri literaturo, sed estas ankaŭ la plej lingve diversa. El la 16-premiitoj, 13 verkis en la franca, sed ekzistas verkistoj kiel Frédéric Mistral kiu verkis ĉefe en la okcitana, Ivan Bunin, kiu skribis en la rusa kaj Gao Xinjian kiu skribas en la mandarena.  

4.    La minoritataj lingvoj estis konsiderita por la Nobel-Premio pri literaturo. Ni nur menciis la kazon de Frédéric Mistral, kiu verkis ĉefe en la okcitana. Alia fama kazo estis Isaac Bashevis Singer, kiu verkis en la jida, lingvo kiu ne estas oficiala en iu lando aŭ regiono.

5.    Selma Lagerlöf, estis la unua virino kiu ricevis la Nobel-Premion en Literaturo. Ĝis nun, nur 14 virinoj estis premiita kun tiu prestiĝa premio. La angla ankaŭ estas la plej uzata lingvo ĉi tie. 5 verkistinoj kiuj skribas /skribis en la angla estis premiita. Ĉi tie la germana estas la dua lingvo kun 3-premiitinoj. La aliaj estis la nura verkistinoj por esti premiita en iliaj respektivaj lingvoj. Neniu verkistino estis la sola ricevanto por iu ajn lingvo. Interese, neniu verkistino kiu skribis en la franca estis premiita en ĉi tiu kategorio.

6.    Ekzistis 3 verkistoj kiuj uzis pli ol unun lingvon en siaj verkoj. Mi jam menciis la kazon de la poeto Rabindranath Tagore, kiu skribis en la angla kaj en la bengala. Ni havas ankaŭ la kazon de la Irlanda verkisto Samuel Beckett, kiu skribis en la angla kaj en la franca; la rusi-usona verkisto Iosif Brodskij, kiu verkis poezion en la rusa kaj prozon en la angla.  

7.    Kiel estas la procezo de kandidatigi kaj elekti la kandidatojn? Ni povas legi pri la procezo en ilia retejo. Membroj de la sveda akademio, profesoroj de literaturo en la universitatoj kaj aliaj lernejoj, Aŭtorsocietoj kaj antaŭaj Nobel-premiitoj en Literaturo povas nomi. La sveda akademio havas komitaton kunmetitan de 18 membrojn kiuj laboras en la takso de la laboro kaj meritoj de ĉiu kandidato. Fine ili elektas la gajninton. Tamen, tio kondukas al alia situacio rilate al lingvoj: Kiel ili taksas la verkojn de la membroj, kiuj povus esti en diversaj lingvoj? Ĉu la membroj de la sveda akademio komprenas la lingvojn de la kandidatoj? Kun kiom da lingvojn povas la komitata labori? Bedaŭrinde, la komitato kiu elektas la gajninton de la premio ne estas tiel multlingva, kiel ni povus kredi. Se ni kontrolas la profilojn de la membroj, la plejparto de ili parolas flue nur en la sveda, la angla kaj en alia Skandinava lingvo, ofte ĝi estas la norvega. Escepte, unu aŭ du membroj parolas la ĉinan, la rusan, la hispanan kaj ne multaj membroj scias la francan. Tio signifas ke plejparto de la tempoj, la membroj de la komitato fidas en tradukoj al la angla aŭ sveda por fari ilian laboron. Ĉi tiu temo originis studoj kaj eseoj, mi trovis unu eldonita de la Universitato de Alberta nomita “Translation, Littérisation and theNobel Prize for Literature” (Traduko, Littérisation kaj la Nobel-Premion pri Literaturo). Unu el la portantoj de Nobel-Premio pri Literaturo, José Saramago, diris: "Verkistoj kreas nacian literaturon kun ilia lingvo, sed la monda literaturo estas verkita de tradukistoj ". Kaj tio kondukas nin al la sekva punkto.

8.    El la 114 premiitoj, 59 ol ili uzis ĝermanan lingvon en siaj komponaĵoj. Ĉi tie ni havas ĉiuj tiuj aŭtoroj kiuj uzis lingvojn de ĉi tiu hindeŭropa lingvaro, kiel la angla, germana, sveda, norvega, dana, islanda kaj la jida. Li ĉiuj estas pli ol duono de la totalaj 114-premiitoj.  Nur 9-premiitoj uzis ne hindeŭropan lingvon (2 en la ĉina, 2 japana, unu en la araba, la hebrea, turka, fina kaj hungara).

9.    Ne ĉiuj premiitoj de ĉi tiu Nobel-Premio estis premiitaj por siaj verkoj en sia gepatra lingvo. Ĉi tie ni mencias la kazon de Iosif Brodskij, kiuj lernis la anglan estanta plenkreskulo kaj li uzis tiun ĉi lingvon kun la rusa, lia gepatra lingvo. La israela verkisto, naskita en Ukrainio, Samuel Josef Agnon, kreskis en jidparolanta hejmo, sed poste, li elektis skribi nur en la hebrea. La Kanada-Usona verkisto Saul Bellow naskiĝis en Montrealo, franclingva urbo kaj kreskis en jidparolanta hejmo, sed li fine skribis en la angla. 


10. Esperanto ankaŭ partoprenis en la Nobel-Premioj. Kvankam la Nobel-Premio pri literaturo neniam estis aljuĝita al iu Esperantlingva verkisto. Sed ni scias ke almenaŭ la skota poeto, William Auld estis proponita kiel kandidato por la Nobel-Premio pri literaturo. Sed en alia kategorio, la Ital-svisa farmakologo kaj denaska esperantisto Daniel Bovet, li ricevis la Nobel-Premion pri medicino.    

martes, 9 de octubre de 2018

Interesting Facts about Nobel Prize in Literature and Languages

Last week, the different Nobel Academies announced the names of the Nobel Laureates of the different categories of Nobel Prize for 2018. However, for reasons that I am not going to mention, there is a category that will remain vacant this year: The Nobel Prize in Literature.

According to the official site, The Nobel Prize in Literature is awarded “in the field of literature the most outstanding work in an ideal direction “ (Excerpt from the will of Alfred Nobel). In Wikipedia, the original words in Swedish can be found: “ inom litteraturen har producerat det utmärktaste i idealisk rigtning “. Literature is related to the artistic use of languages.

I have read many sites where interesting facts about Nobel Prize in Literature are shown in different articles, but none of them is entirely dedicated to languages. Here is my contribution to this area:
1.    
       -The Nobel Prize in Literature has been awarded to 114 individuals. The most common language of Nobel laureates is English.  The second most used language is French and German comes third. According to my own list (In the internet you can find this same topic with slight different numbers), There were 31 writers who used English, 15 who used French and 13 German. In an article in euronews, they use the same numbers I post here.
2.     
       -English is the most diverse language in terms of the nationalities of the laureates. Although most of the individuals awarded were British or American, there were those who came from Canada, Australia, Ireland, Nigeria, South Africa, and Santa Lucia. More diversity exists if we consider the facts that the Writer Sir Vidiadhar Naipaul presented himself as British and he was born in Trinidad and Tobago. The Great Bengali Poet, Rabindranath Tagore wrote also in English, but his main language and the one considered for his award was his Native Bengali. Most of the laureates who wrote in French and German were respectively French and German Nationals.

3.    -France is not only the country with the most recipients in this category of Nobel Prize, but is also the most linguistically diverse. Out of 16 laureates, 13 used French, but there were writers like Frédéric Mistral who wrote mainly in Occitan, Ivan Bunin who wrote in Russian and Gao Xinjian who writes in Mandarin. 
  
4.    - Minority languages have been considered for the Nobel Prize in Literature. We just mention the case of Frédéric Mistral who wrote mainly in Occitan. Another famous case was Isaac Bashevis Singer, who wrote in Yiddish, a language that is not official in any country or region.
5.    
     - Selma Lagerlöf, was the first woman to be awarded the Nobel Prize in Literature. At this point, only 14 women have been awarded this prestigious Prize. English is also the language that leads here. 5 female writers who write /wrote in English have been awarded. Here German has the second place with 3 laureates. The rest were the only female writers to be awarded in their respective languages. No female writer has been the sole recipient of any language. Interestingly, not a single female writer who wrote in French has been awarded in this category.
6.    
     - There have been 3 winners who used more than one language in their works. I already mention the case of the poet Rabindranath Tagore, who wrote in English and in Bengali. We have also the case of the Irish writer Samuel Beckett, who wrote in English and French; the Russian born American poet and essayist Joseph Brodsky, who composed poetry in Russian and Prose in English.   
7.    
     - How is the process of nomination and selection of the candidates? The process can be read in the website of the Nobel Prizes. Members of the Swedish Academy, Professors of Literature at universities and colleges, Author societies and previous Nobel laureates in Literature can nominate. The Swedish Academy has a committee composed of 18 members who work in the assessment of the work and merits of each nominee. Finally, they select the winner. However, this leads to another situation related to languages: How are they going to assess the works of the nominees that might come in different languages? Are members of the Swedish academy proficient in the languages of the nominees? How many languages can the committee work with? Unfortunately, the committee that selects the winner of the prize is not as multilingual as we might believe. If we check the profiles of the members, most of them are fluent only in Swedish, English and another Scandinavian language, mainly Norwegian. Exceptionally, there are one or two members who are proficient in Chinese, Spanish, Russian and not many members know French. This means that most of the times, the members of the committee rely on translations to English or Swedish to do their job. This subject has originated scholarly studies and essays, I found one published by the University of Alberta called Translation, Littérisation and the Nobel Prize for Literature. One of the laureates of the Nobel Prize in Literature, José Saramago, said: “Writers create national literature with their language, but world literature is written by translators “. This leads to the next point:
8.    
     - There were 59 laureates of this prestigious prize who used a Germanic language in their compositions. Here I place all those authors who used languages of this Indo-European branch like English, German, Swedish, Norwegian, Danish, Icelandic and Yiddish. This is more than half of the total 114 laureates.  Only 9 laureates used a non-Indo-European language (2 Chinese, 2 Japanese, one in Arabic, Hebrew, Turkish, Finish and Hungarian.
9.    
     - Not all the laureates of this Nobel Prize were awarded for their works in their mother tongue. Here we mention the case of Joseph Brodsky, who learned English being an adult and he used this language with his native language Russian. The Israeli writer, born in Ukraine, Shmuel Yosef Agnon, was raised in a Yiddish speaking home, but later, he chose to write in Hebrew only. Canadian American writer Saul Bellow was born in Montreal, a French-speaking city and was raised in a Yiddish speaking home, but he ended writing in English.  


jueves, 6 de septiembre de 2018

Keltaj Lingvoj en Kanado

Lastatempe, mi havis la ŝancon renkonti membrojn de la Asocio de Skotgaela Lernantoj en Toronto. Estis agrable vidi ke en Toronto ekzistas personoj interesitaj en daŭrigi la uzon de la lingvo kaj de la tradicioj de iliaj prapatroj el Skotlando. Sed kio pli surprizis min dum nia konversacio, estis lerni ke la lingvo kiun ili estas provanta konservi, estis la tria plej parolata lingvo en la tempo de la Kanada konfederacio en 1867. Mi enketis pri la lingvojn en Kanado kaj malkovras ke ankoraŭ mi scias tre malmulte pri la historio de la Lando.

Ekde la komenco, moderna Kanado estis konstruita sur enmigrado. Milionoj da enmigrantoj venis al Kanado komencante kun tiuj kiuj translokiĝis el Francio kaj Anglio. Laŭ la 2016 censo, la plej oftaj etnoj raportitaj en Kanado estas la angla, skota, franca, kaj irlanda. Ĝuste, iliaj landoj, Britio, Francio kaj Irlando estas la lokoj kie keltaj kulturoj kaj lingvoj havas sian originon.  Grava grupo de parolantoj de keltaj lingvoj venis al Kanado. De la mezo de la 19-a jarcento, estis plu da Kanadanoj de irlanda kaj skota deveno ol de la angla kaj la franca.

Hodiaŭ, ekzistas 6 keltaj lingvoj dividita en 2 grupojn: La Gaela lingvaro kaj la Britona lingvaro. Lingvoj kiel la irlanda, skotgaela kaj manksa estas Gaelaj lingvoj dum kimra, bretona kaj kornvala estas Britonaj.


La Kelta lingvo, kiu havis la plej grandan efikon en la Kanada historio kaj kulturo estis skotgaela lingvo. La unuaj parolantoj de tiu lingvo venis al Kanado en 1773. En la mezo de la 19a jarcento, la skotgaela Lingvo estis la tria plej parolata lingvo en Kanado, post la angla kaj la franca.  Laŭ Canada Encyclopedia la parolantoj de la skotgaela lingvo ekloĝis en Breton-Kabo kaj 3 orientaj kantonoj de Nov-Skotio, kaj en kelkaj areoj de Novlando, Insulo de Princo Eduardo kaj Ontario. La Skotgaela estis la gepatra lingvo de la unua Ĉefministro Sir John A Macdonald. Estas kredita ke pli ol 200.000 Kanadanoj havis tiun lingvon kiel sian denaskan lingvon. 

En la revuo Windsor Scottish ni povas legi pri la historio de la skotgaela en Kanado. Ni povas legi pri farota leĝo en 1890 por la uzo de la gaela en Oficiala Proceso, kiu finfine ne estis aprobita.

Post 1850, la populacio de skotgaela-parolantoj en Kanado komenciĝis malpliiĝi. Estas kredita ke la kialo estis, ke tiu lingvo neniam fariĝis oficiala. Sed ni ne povas nei la fakton ke la komunumo de Gaelparolantoj integriĝis al la Kanada societo, precipe en lokoj kie la angla estis la lingvo de prestiĝo; Gepatroj komencis vidi la anglan kiel la lingvo de prospero kaj iom post iom la angla iĝis la lingvo de lernejo kaj hejmo. Menciindas aliaj kialoj kiel la manko de institucia subteno kaj la malkresko de la uzo de la lingvo en Skotlando mem. Hodiaŭ, la nura areo en Kanado, kie la gaelparolantoj povas esti trovitaj en grandaj nombroj estas Breton-Kabo en Nov-Skotio (Ceap Breatainn en Skotgaela). En la orienta marbordo de tiu provinco, estas eble trovi dulingvajn trafikŝildojn en la angla kaj en la gaela. Ekzistas pli ol 1250-parolantoj kiuj loĝas en la Areo. Laŭ la Kanada censo en 2016, ekzistas 1545 denaskaj parolantoj de la skotgaela lingvo kiuj loĝas en Kanado, 240 el ili loĝas en Nov-Skotio. La plimulto de la denaskaj parolantoj vivas en Ontario (630 laŭ la statistiko de Kanado). 

En 2006, la registraro de Nov-Skotio kreis la Oficejon pri gaela aferoj. La rolo de tiu oficejo inkludas la promocion de la skotgaela lingvo kaj kulturo, la kreon de lernolibroj, trejnadon de instruistoj kaj provizon de traduk-servoj.

Ekzistas lernejoj en multaj provincoj (kiel Ontario, Insulo de Princo Eduardo), kie oni ofertas semajnajn klasojn de la gaela. Ekzistas universitatoj kiuj ofertas plenan programojn en la gaela lingvo kaj literaturo. Keltaj festivaloj estas organizitaj en diversaj partoj de la lando, kie eblas aŭskulti kantojn en la gaela. En Breton-Kabo, granda festivalo nomita “Keltaj Koloroj estas organizita por festi la Skotan-Keltan kulturon.  


La Irlanda estis vaste parolata en la orienta parto de la provinco de Novlando en la fino de la 19a jarcento. Ni scias ke Kanado havis la plej aktivan Gaeltacht eksteren de Irlando. Legu Irish Times. Laŭ la oficejo Udaras la termino Gaeltacht signifas "tiuj areoj en Irlando kie la Irlanda lingvo estas, aŭ estis, ĝis la lastatempa pasinteco, la ĉefa parola lingvo de granda nombro de la loka loĝantaro".

Novlando estas la nura loko ekster Eŭropo kiu havas nomon en la Irlanda lingvo, kaj estas Talamh an Éisc kiu signifas "Loko de fiŝoj".

Kiam la praidoj de Irlandaj enmigrintoj komencis translokiĝi al aliaj Kanadaj provincoj, la uzo de irlanda lingvo komenciĝis malpliiĝi kaj je la mezo de la 20a jarcento ne plu ekzistis lokoj, kie la Irlanda estis parolata. La plimulto de Irlandaj enmigrintoj, kiuj venis al Kanado nur parolis la anglan. En 2007, la unua oficiala Gaeltacht estis malfermita ekster Irlando, kaj la elektita loko estis Tamworth/Erinsville, Ontario (Kanado). Ĉi tiu loko funkcias kiel loko de renkontiĝo por tiuj kiuj volas konservi vivanta la Irlandajn tradiciojn kaj lingvon. Tie neniu denaskaj parolantoj de la irlanda loĝas en la areo.

Laŭ la Statistiko de Kanado, estas proksimume 875 denaskaj parolantoj de la irlanda en Kanado. La plimulto el ili vivas en Ontario (365).


La Kimra estas la alia lingvo, kiu postvivis en Kanado ĝis la fino de la 20a jarcento. La kimroj alvenis al Kanado ĉe la komenco de la 17a jarcento.  Laŭ Canadian Encyclopedia la malkovro de oro en Brita Kolumbio en 1862 altiris duan ondon de enmigrado kaj tiam estis alia unu ĉe la komenco de la 20a jarcento, ĉi-lasta venis el Argentino. Ni scias ke Kanado kaj Argentino havas la nuraj kimraj komunumoj ekster Britio kiuj parolas la Kimra. En Kanado, restas kolonio en Ponoka en Alberto, kaj en Bangor en Saskaĉevano, kvankam en ambaŭ kazoj la nombro de denaskaj parolantoj estas malpli ol 100.

Laŭ Statistiko de Kanado 1290 Denaskaj parolantoj de la Kimra lingvo loĝas en Kanado, la plimulto de ili en Ontario (530 denaskaj parolantoj); Ekzistas 325 en Brita Kolumbio kaj 205 en Alberta. 

La plej gravaj Urboj en Kanado havas St. Davidon societon kaj Kimran koruson. Oftas vidi tiujn lokojn organizi la "eisteddfodau" la fama Kimra festivalo kie muziko kaj poezio estas okazigitaj. Ekzistas preĝejo en Toronto kie okazas diservoj en la Kimra kaj kimraj klasoj.


Bretona lingvo estas parolata en Francio plejparte. Laŭ Canadian Encyclopedia estas malgranda komunumo de parolantoj de tiu lingvo kiuj loĝas en Montrealo. Ekzistas neniuj raportoj pri agadoj en Kanado por antaŭenigi la uzon de tiu lingvo.


La Kornvala kaj Manksa lingvoj estis uzitaj plejparte loke. Ekzistas la ebleco ke Kanado ricevis enmigrintojn, kiuj parolas tiujn lingvojn, sed ekzistas neniuj raportoj pri kiom kaj kiel ili uzas siajn lingvojn. Estas plej probable, ke se ili estis parolataj en Kanado, ili estis uzitaj en hejmoj aŭ en malgrandaj sociaj rondoj. 


Ĉi Tiu artikolo estis skribita en Memoro de nia amiko, Mathew James Scott Chisholm (Mateo), kiu ĵus forpasis. Li estis Esperantisto, membro de la Asocio de Skotgaela Lernantoj en Toronto kaj li dediĉis sin al lernado kaj antaŭenigo de la skotgaela lingvo.  Ni bedaŭras lian foriron!





Mateo, kun Trevor kaj mi dum la Lanĉfesto de Amikumu

domingo, 2 de septiembre de 2018

Lenguas Célticas en Canadá

En los últimos días, tuve la oportunidad de conocer a miembros de la Asociación de estudiantes de Gaélico de Toronto. Fue agradable ver que hay gente en Toronto interesado en mantener la lengua y las tradiciones de sus antepasados de Escocia. Pero lo que me causó más impacto durante nuestra conversación, fue aprender que el idioma que intentan preservar, era la tercera lengua más hablada en la época de la Confederación canadiense en 1867. Yo he estado investigando sobre los idiomas en Canadá y aún descubro que sé muy poco sobre su historia.

Desde el principio, Canadá ha sido construido mediante la inmigración. Millones de recién llegados se han establecido en Canadá, empezando por los inmigrantes de Francia e Inglaterra. Según el Censo de 2016, las ascendencias más comunes que han sido reportadas en Canadá son la inglesa, escocesa, francesa e irlandesa. Precisamente, sus países, Reino Unido, Francia e Irlanda son los lugares de donde las culturas y lenguas célticas modernas tienen su origen.  Un importante grupo de hablantes de lenguas celtas han llegado a establecerse en Canadá. A mediados de la década de 1800, los canadienses de ascendencia irlandesa y escocesa superaban en número a los de ascendencia inglesa y francesa.

Hoy en día, hay 6 lenguas celtas vivas divididas en 2 grupos: Las lenguas Goidélicas y las Britónicas. Lenguas como el irlandés, gaélico escocés y manés son lenguas Goidélicas, mientras que el galés, bretón y córnico son Britónicas.


La lengua celta que ha tenido el mayor impacto en la historia y cultura de Canadá es el gaélico escocés. Los primeros hablantes de este idioma llegaron a Canadá en 1773. A mediados del siglo XIX, el gaélico escocés ya era el tercer idioma más hablado en Canadá después del inglés y el francés.  De acuerdo con the Canadian Encyclopedia los parlantes de gaélico escocés se establecieron en Cape Breton y en 3 condados del este de Nueva Escocia, y en algunas áreas de Terranova (Newfoundland), Isla del Príncipe Eduardo y Ontario. El gaélico fue la lengua materna del primer primer ministro de Canadá Sir John A Macdonald. Se cree que más de 200,000 canadienses tenían este idioma como su lengua materna. 

En la página windsor scottish podemos leer sobre la historia del gaélico escocés en Canadá. Podemos leer acerca de un proyecto de ley en 1890 para el uso del gaélico en procedimientos oficiales, que finalmente no fue aprobado.

Después de 1850, la población de hablantes de gaélico escocés en Canadá comenzó a declinar. Se cree que la razón fue que esta lengua nunca se hizo oficial. Pero no podemos negar el hecho de que la comunidad de hablantes se integró a la sociedad canadiense, principalmente en lugares donde el inglés era la lengua de prestigio; Los padres veían en el inglés a la lengua de la prosperidad y el inglés se convirtió gradualmente en el idioma de las escuelas y del hogar, reduciendo el espacio para el uso de su lengua ancestral. Se pueden mencionar otros motivos como la falta de apoyo institucional y la disminución del uso de la lengua en la propia Escocia. Hoy, la única área en Canadá, donde se pueden encontrar parlantes de gaélico en grandes cantidades es Cape Breton en Nueva Escocia. En la costa este de la provincia es posible encontrar señales de tránsito bilingües en inglés y en gaélico. Hay más de 1250 parlantes que viven en la zona. Según el Censo de Canadá 2016, hay 1545 hablantes nativos de gaélico escocés que viven en Canadá, 240 de ellos viven en Nueva Escocia. La mayoría de los parlantes nativos viven en Ontario (630 según estadística Canadá). 

En 2006, el gobierno de Nueva Escocia creó la Oficina de Asuntos Gaélicos . El papel de esta oficina incluye la promoción de la lengua gaélica y su cultura, incluyendo la creación de materiales de aprendizaje, entrenar a profesores de idiomas y prestar servicios de traducción.

Hay escuelas en varias provincias (como Ontario, Isla del príncipe Eduardo) donde se ofrecen clases semanales de gaélico. Hay universidades que ofrecen programas completos en lengua y literatura gaélica. Se organizan Festivales Celtas en diferentes partes del país, donde es posible escuchar canciones en gaélico. En Cape Breton, se organiza un gran festival llamado Celtic Colours para celebrar la cultura celta escocesa.


El irlandés fue hablado extensamente en el este de la provincia de Terranova en la segunda mitad del siglo XIX. Se sabe que Canadá tuvo el Gaeltacht más activo fuera de Irlanda. Leer más en Irish Times . Según una página del gobierno de Irlanda el término Gaeltacht denota "las zonas de Irlanda donde la lengua irlandesa es, o fue hasta el pasado reciente, la lengua hablada principal de un número considerable de pobladores locales ".

Terranova es el único lugar fuera de Europa que tiene un nombre en lengua irlandesa, y es Talamh an Éisc que significa "Lugar de los peces".

Cuando los descendientes de los inmigrantes irlandeses comenzaron a mudarse  a otras provincias canadienses, el uso de la lengua irlandesa comenzó a declinar y a mediados del siglo XX ya no quedaban lugares donde se hablaba el irlandés. La mayoría de los inmigrantes irlandeses que vienen a Canadá hoy en día solo hablan inglés. En 2007, abrió sus puertas el primer Gaeltacht oficial fuera de Irlanda, y el lugar elegido fue Tamworth/Erinsville, en Ontario (Canadá). Este lugar funciona como un lugar de encuentro para quienes deseen mantener vivas la lengua y las tradiciones irlandesas. No hay parlantes nativos que vivan permanentemente en el área.

Según el Censo de Canada 2016 , hay unos 875 parlantes nativos de irlandés en Canadá, la mayoría de ellos vive en Ontario (365).


El galés es la otra lengua que sobrevivió en Canadá hasta finales del  siglo XX. Según la página del Gobierno de Gales , los galeses llegaron a Canadá a principios del siglo XVII.  De acuerdo con the Canadian Encyclopedia la fiebre del oro de Cariboo en la Columbia Británica en 1862 atrajo una segunda ola de inmigración y luego hubo otra a principios del siglo XX, esta última vino de Argentina. Se sabe que Canadá y Argentina tienen las únicas comunidades galesas fuera del Reino Unido. En el caso de Canadá, hay un establecimiento en Ponoka, Alberta y en Bangor en Saskatchewan, aunque en ambos casos el número de hablantes nativos es de menos de 100.

Según el Censo Canada 2016 , hay 1290 hablantes nativos de galés en Canadá, la mayoría de ellos viven en Ontario (530 hablantes nativos); Hay 325 en Columbia Británica y 205 en Alberta. 

Las ciudades más importantes de Canadá tienen sociedades de San David y un coro galés. Es común ver esos lugares organizando un "eisteddfodau" los famosos festivales galeses donde se celebran la música y la poesía. Hay una iglesia enToronto que ofrece servicios religiosos en galés y clases de esta lengua.


El idioma bretón se habla principalmente en Francia. Según the Canadian Encyclopedia hay una pequeña comunidad de hablantes de esta lengua que viven en Montreal. No hay ningún informe sobre actividades en Canadá para promover el uso de esta lengua.

El Córnico y el Manés son idiomas usados sobre todo localmente. Es posible que Canadá haya recibido inmigrantes que hablan esos idiomas pero no hay informes sobre cuántos son y cómo usan su lengua. Es más probable que en el caso de que se hablen estos idiomas en Canadá, se utilicen en hogares o pequeños círculos sociales. 


Este artículo fue escrito en Memoria de mi amigo Mathew James Scott Chisholm, quien falleció recientemente. Él era un esperantista, miembro de la sociedad gaélica de Toronto y se dedicó a aprender y promover el gaélico escocés.  Siempre lo extrañaremos.