domingo, 19 de febrero de 2017

Lost in Translation – Idioms in different languages

This Week, I had to opportunity to read an entertaining and interesting book called “Lost in Translation” written by Ella Frances Sanders. This book has an interesting collection of untranslatable words in more than 30 languages. I learned that there is a word in Inuktitut, one of the aboriginal languages spoken in Canada, which describes when we go more than once to check if someone is coming. The word is “Iktsuarpok” (ᐃᒃᑦᓱᐊᕐᐳᒃ). More information about the author and other books written by her can be found in her web page http://ellafrancessanders.com .
This particular leads me to write today about those words and idioms in different languages that represent a real challenge for translators and interpreters. Some of them are funny; there are some that express particular situations that in other cultures may not be considered, and those that are used to insult or talk with irony. In the web page http://omniglot.com/language/idioms/index.php idioms are defined as “expressions that don’t mean what they appear to mean”.  In this page, they give examples of idioms like this one from French: “pédaler dans la choucroute” that literally means “To pedal in the Saurkreaut” but this expression is used to talk about going to nowhere.

In English, there are some interesting idioms that I learned during my stay in the UK or reading about them in the web page of the BBC. Some of my favourites are:
-It’s not my cup of tea: An elegant way to say “I don’t like it”.
-To go Bananas: A verb that describes a situation when somebody behaves crazily  or over excited.
-Scrooge: A cheap or miserly person. This expression comes from the famous book of Charles Dickens “A Christmas Carol”. By the way, the own name of Dickens, also generated an idiomatic word that is “Dickensian”, to describe situations of poverty and hard work that are found in the books of this author. Thanks to the Teacher, from BBC learning English.     
-Think outside the box: To be creative creating new ideas.

I gave an example in French already. I cannot write all the cases I know or I have read about, but one of my favourites is “Avoir un poil dans la main” that literally means: “To have a hair in the hand” and is a very funny way to describe someone who is lazy.
Canada is also considered a French speaking country, although most of its population use English every day.  Quebec is the only province where they use French for all occasions. Quebec has also been able to contribute with some slang expressions to French that are not easy to get for speakers of this language from other countries. Two Quebec expressions to denote that everything is OK are: C’est tiguidou! - L’affaire est ketchup! The word “Tiguidou” seems not to have a known meaning in other languages, including French! More can be read in http://generationvoyage.fr/10-expressions-quebecoises-francais-comprendre/

Spanish language, my mother tongue, is a language which deserves a special attention when we talk about slang and idioms. Being the main language spoken in more than 20 countries, it has developed a unique set of words with double or more meanings that change throughout the different regions that use it. 
I will start with a word we used in our university studies: “Puñalear”. This word comes from “Puñal” that means “dagger”. In Spanish, the real way to convert this word in a verb is “Apuñalar” so technically the word “puñalear” is not correct. But my classmates, and later on my students, use this word to mean “Learn by Heart”, “study assiduously for an exam”. Some people translate this verb as “To Swot”.  
Spanish language has many words with so different meanings from one country to another. I had the opportunity to talk here in Toronto with non native speakers of Spanish who traveled to many countries in Latin America, and the way they have fun with the different words an idioms they find in different countries, and that sometimes, a word you learn in a country may not be very useful in another. I will point out this word: “Concha”. This word means “Shell” and is used mainly with fruits. It is a very innocent word that can be used in any formal written document, cooking book, or use it in any book dedicated to children. But in other countries, especially in the south, it is considered a word very rude or nasty.    
Many people in the word has heard the word “Ché”, that is very common in Argentina, where this word means “Comrade”.
The phrase “Tomar Once” that literally means “To have eleven” may sound weird, unless you have been in Chile. In this country, “Once” (eleven) is a special evening snack. Usually it has tea or coffee and some bakery. I was told that “eleven” is the number of letters that compose the phrase “Vamos a beber” (Let’s go to drink). This expression appeared in order to conceal the real intentions of drink in time that it was not socially accepted.
But this curious terminology in Spanish is not limited to street slang or daily conversations among students or workers. In Colombia, during my time working there, I had the situation where I had to process a document called “Paz y Salvo”. Literally this name means “Peace and Safe”. This official document is basically a provisional permit that applies for different occasions. However, if I ask one of my students of English, who are now Lawyers, to help me process such document, I am not sure they will know what am I asking for.

In Italian, there are also some nice Idioms. Here are some that I found in my research:
-Avere le mani in pasta:  (literally: To have hands in Dough) - when somebody is well connected.
-Prendere Fischi per Fiaschi: (Taking whistles for Chianti bottles) – To understand one thing instead of another. Misunderstand.

In Portuguese, I found this interesting idiom: “É o cão chupando manga”: (It’s the dog sucking mango) – means basically something “very ugly”.  Reference: http://blogs.transparent.com/portuguese/10-brazilian-slang-words/

Persian language, with a very old tradition in literature, has also developed a very interesting set of idioms and slang language. But I am going to concentrate on a few very original idioms about Love.
Moosh Bokhoradet : Basically means “You are cute”. But what people may not imagine is the literal meaning of this expression, and is something like: “The mice will eat you”.   
Jeegare man-ee: literally is “You are my liver”. But this idiom is used for endearment. A very original way to say “I Love You”.  Read more expressions visiting:

Ukrainian language has some curious expressions. Today, many people use the word “класно” (klasno) meaning that something is cool.  It is interesting to note that this word comes from “клас” that is basically used to describe a lecture or classroom activities. I read that this word slang also exist in Russian.
For those who want to have a safe initiation in the infinite world of cursing language in Ukrainian, and in many other Slavic languages as well, the first word they may spot is “холера” (Kholera) that means basically “Cholera”. It is used as an expression of anger.

In this article, I tried not to introduce words that may be used to insult. However, during my research I found an interesting article about insulting words in different languages, published by the BBC. I will recommend it because I consider is very professional. It is in http://www.bbc.com/culture/story/20150306-how-to-swear-around-the-world?

Recently I read a book called: Zubi! The real Hebrew you were never taught in School, by Danny Ben Israel. This book is a description of today´s slang I Israel. The slang in Hebrew is based mostly in expressions that immigrants brought from different countries and languages, but there are strong influences of languages such Russian, Arabic, Yiddish and English. Two words I found funny are:
-פקצית (Fakatsit): is the name that describes the slang used by young Israelis in the Internet. It also has its own code based on Latin letters, in a way imitating the Hebrew ones.
-מתכלב (Mitkalev): Literally it means “Dogging”, from כלב (kelev) that means “Dog”. Basically means: To live as cheap as possible. It is mainly applied by Israeli backpackers.   

Esperanto may be considered a slang free language by its speakers. But there are some terms that only an Esperantist knows. One of the most common in Esperanto Meetings is “Krokodili”. This word comes from “Krokodilo” (Crocodile). When in an Esperanto meeting, the phrase “Ne Krokodilu!” is said, something like “Do not Crocodile!”, this is a command not to speak a different language in an Esperanto environment. Refer to https://eo.wikipedia.org/wiki/Krokodili 

I hope you all enjoy this article. You are always welcome if you want to share with me more idioms and slang words in any language

domingo, 12 de febrero de 2017

Landoj Sen Oficiala Lingvo

La aĵo de kiuj landoj ne havas oficialan lingvon, povus esti interesa por la advokatoj, kaj aliaj fakuloj en naciaj leĝoj, kaj povus esti ankaŭ interesa afero kiam ni havas amikan kunvenon. Sed kiam la plej grava lando en tiu listo estas Usono, lando ke antaŭ ne longe havis polemika baloto, kaj tia afero estis uzita en la kampanjo, tia aĵo komencas altiri la atento de la komunikilo kaj de la ĝenerala publiko.   
La defino de oficiala lingvo publikita en Wikipedia.org, “estas lingvo en kiu la loĝantoj de la ŝtato turnas sin al registaraj instancoj, al oficejoj ktp”.
Oficialan Lingvon estas uzita por la registaro por malsamaj aferoj, devas esti akceptita por la nacia konstitucio aŭ la leĝoj kaj ne necese estas la lingvo ke la popolo de la lando parolas en ilia ĉiutaga vivo. Kiam la registaro uzas lingvon ke ne estas definita en la leĝoj, ni parolas pri “De Facto” oficiala lingvo. Por pli detaloj, bonvolu referu al advokato aŭ al iu ke estas spertulo en konstitucia leĝoj. 
Ankoraŭ, estas kelkajn landojn ke ne havas oficialan lingvon. Kiel mi skribis antaŭe, Usono estas unu el ili. La ĉefa lingvo ke ili uzas estas la Angla. Sed la Nacia konstitucio de Usono nenio mencias pri oficialan lingvon. Kvankam Oficialan lingvon ne ekzistas je la Federacia nivelo, ekzistas ŝtatojn kiujn deklaras la Angla kiel ilia oficiala lingvo.  Laŭ la retpaĝo http://www.usenglish.org/ la ŝtato de West Virginia iĝis la 32-a ŝtato ke deklaris la Angla kiel Oficiala Lingvo. Estas grupoj ke proponas ke la Angla estos la oficiala lingvo en la Federacia nivelo de Usono. Ankoraŭ estas kiuj rezistas tio. En http://www.usconstitution.net/consttop_lang.html  kelkaj personoj kredas ke tio povus esti kontraŭ la Usona konstitucio, kaj povus fari la vivo por la loĝantaroj de la lando ke ne parolas Angle  pli malfacila. Ekzemple, ili kredas ke kiuj ne parolas Angle povus esti senigita de iliaj rajtoj por ĵusta procezo en la tribunaloj, kie interpretista servoj ne estus ofertita.   
Ekzistas 7 plu landoj en mia listo. Bonvolu, konsideru ke la listo enhavas la landoj ke mi scias ne havas oficialan lingvon. Tiu listo povus esti ne kompletita. 
Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio uzas la Angla kiel ĝia ĉefa lingvo sed ĝi ne havas oficialan lingvon. Ekzistas kelkaj historia kaj Demografia motivoj ke povus klarigi kial la Unuiĝinta Reĝlando ne havas oficialan lingvon, sed eble la ĉefa motive estas ke ne estas bezonita. La popolo uzas la Angla en ilia ĉiutaga vivo kaj estas ankaŭ la lingvo de la registaro. Ne ekzistas videblajn minacojn por tia lingvo. Multaj da personoj ne scias ke la Angla leĝo ankoraŭ havas malnovaj artikoloj ke estis komponita en la Anglo-Normanda Franca kaj en la Latina. La oficiala Moto de la monarĥio estas en la Franca(“Dieu et mon droit”).  
Aŭstralio: Tiu lando havas la Angla kiel ĝia ĉefa lingvo kaj uzas ĝin en ĉiuj niveloj. Sed la Aŭstralia konstitucio mencias nenio pri iu lingvo kiel oficiala.
Japanio: La ĉefa lingvo estas la Japana. Sed la konstitucio ne deklaras specifan oficialan lingvon. Laŭ la retpaĝo www.houko.com ke estas la datumbazo de la japana leĝoj, kaj http://www.mutantfrog.com/2010/06/01/what-is-japans-national-language/ ke interpretas ilin, la Japanese leĝo nur specifas ke la Japana lingvo devas esti uzita en la tribunaloj.  Japanio estas la sola lando ke mi ne trovis en ia listo ke mi konsultis por skribi tiu artikolo. Mi lernis tio pri Japanio el unu respondo de verkisto al alia artikolo. Estas ankaŭ interesa scii ke kvankam la Japana registaro ne havas oficialan lingvon, ĝi investas tempo kaj mono por normigi la ideogramoj aŭ kanji ke estas uzitaj (Kanji estas la Ĉinaj ideogramoj ke estis adoptita por la Japana lingvo kaj ankoraŭ estas uzita en la moderna skribo).
Meksiko: Tiu lando havas la plej granda komunumo de Hispana parolantoj en la mondo. Sed eble la parolantoj de la lingvo de Cervantes estus surprizitaj se ili scius ke tiu lando ne agnoskas tiu lingvo kiel Oficiala. Meksiko agnoskas sama pozicio por la indiĝenaj lingvoj kaj la Hispana, sed neniu estas deklarata kiel oficiala.   Estas interesa afero ke se vi serĉus en Google kaj demandas en la Angla por la esto de oficiala lingvo en Meksiko, multaj de artikoloj diros ke estas la Hispana. Sed se vi demandas en la Hispana, vi trovos multaj da artikoloj el malsamaj forumoj kie debatas pri la fakto de ke Meksiko ne havas oficialan lingvon.  Mi nun elektas artikolon por mencii ĉi tie kaj estas ĵusa kiel  http://www.la-verdad.com.mx/ausencia-idioma-oficial-mexico-realidad-52200.html ke estis publikita je la 7-a de Aŭgusto de 2016.
Urugvajo: Kvankam en multaj retpaĝoj ili diras ke tiu lando havas la Hispana kiel ĝia oficiala lingvo, la konstitucio de Urugvajo ne mencias ia oficiala lingvo. Ekzistas historiaj motivoj ke klarigas tio. Laŭ la nuna edukado leĝo, Urugvajo havas 3 lingvoj: Hispana, Urugvaja Portugala, ankaŭ sciita kiel “Portuñol” kaj la Signolingvo.
Maŭricio:  Tiu estas tre multilingva lando. Laŭ la retpaĝo  http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_126778.pdf in its article 49, la konstitucio de Maŭricio nur deklaras la uzo de la Angla kiel la lingvo de la nacia asembleo kaj por la parlamentaj debatoj. Sed ne ekzistas oficiala lingvo. La aliaj partoj de la  registaro povus esti alparolita en la Franca. La plejmulto de la popolo parolas en la Maŭricia Kreola, ke estas bazita en la Franca. La Angla estas la plej uzita lingvo por la instruado kvankam la Franca estas la plej uzita en la komunikilo.
Eritreo: Ne ekzistas oficiala lingvo en Eritreo. Ekzistas 9 lingvoj Laŭ la retpaĝo http://www.eritrea.be/old/eritrea-languages.htm la plej parolita estas la Tigraja kaj la Araba. La Angla estas tre uzita por la registaro en la alteduko sistemo.  
Ĉi tie finas mia listo. Por organizi ĝin, mi enketis en aliaj listoj tra la Interreto. Tio estas la motivo por kio mi ne povas diri ke estas kompletita. Al mi surprizis ke mi vidis tre malsamajn listojn kun malsamajn landojn en ilin. Mi traserĉis uzante malsamaj lingvoj kiel la Angla, la Hispana, la Franca la Itala kaj en Esperanto, kaj en ĉia lingvo mi trovis malsamajn listojn kun malsamajn landojn. Kiel mi skribis, Japanio estis en neniun. Usono kaj Britio estis en preskaŭ ĉiuj la retpaĝoj ke mi vizitis. Ĉia la landoj ke mi trovis mi enketis aparte kaj klopodis trovi pli informo en la retpaĝoj de la registaro, kaj aliris al malsamaj artikoloj de la konstitucio de ĉiuj landoj. Multaj de landoj estis forĵetitaj kiam mi malkovris ke tiaj landoj havas oficialaj lingvoj. Kelkaj da landoj ke ne havas oficiala lingvo havas historia motivoj por tio. Tiam, se ili ne vidas iun minacon por la ĉefa lingvo, ili ne zorgis pri ŝanĝi la leĝoj.     


sábado, 4 de febrero de 2017

Interesaj faktoj pri la Ĉina lingvo kaj la Ĉina Novjaro

La Ĉina Novjaro komencas je la sabato 28-an de januaro, kaj tiu ĉi jaro estas la Ĉina jaro de la Koko. Tio ĉi festo oni celebras kun vizitoj al la familianoj kaj geamikoj, bonan manĝaĵon,  bonan kompanion kaj aliajn tradiciojn ke estas tre malnovajn.  La Ĉina Novjaro estas la plej populara nacia festo en Ĉinio.
En la Interreto estas multaj da retpaĝojn kiuj parolas kaj priskribas tiajn tradiciojn. Estas ankaŭ kelkajn retpaĝojn kiujn priskribas pri la signifo de ĉia jaro laŭ sia rilato kun la besto el kiu ĝi estas nomata.      
Hodiaŭ mi nur skribas pri la interesaj faktoj de la Ĉina lingvo.  Por fari la listo mi uzis mian propran sperton kiel lernanto de Ĉina lingvo kaj informon ke mi trovis en malsamajn retpaĝojn en Angla, Franca kaj Hispana.

1.- La Ĉina lingvo estas la plej parolata lingvo de la mondo kiel denaska lingvo. Laŭ la retpaĝo https://www.ethnologue.com/statistics/size  ekzistas proksimume 1.300 milionoj da denaskaj parolantoj de la Ĉina lingvo.
2.- La Ĉina lingvo estas ankaŭ la plej Malnova skribita lingvo kiu nun ekzistas. Estas taksita ke la lingvo estas skribita jam por pli ol 4000 jaroj. Sed esta interesa afero ke tia lingvo ne havas alfabeto. Oni skribas kun ideogramojn. Ekzistas 2 specojn de ideogramoj: Tradiciaj kaj simpligitaj. En Ĉinio ili skribas kun simpligitaj ideogramoj. En Singapuro, alia lando kie la Ĉina lingvo estas unu el oficialajn lingvojn, ili laboras kun simpligitaj ideogramoj. En Tajvano uzas la tradiciaj ideogramoj. En Hongkongo, Makao kaj inter la Ĉinaj grupoj ke loĝas alilande ili uzas tradiciajn ideogramojn, sed la uzo de la simpligitaj ideogramoj pliiĝas. Ĉi tie en Kanado, mi konas kelkaj firmoj ke por diversajn motivojn ili uzas ambaŭ specoj.    
Ekzemplo: Estas unu librejo en la Universitato
Simpla:  在大学有一个图书官
Tradicia: 在大學有一個圖書館
3.- La Ĉina lingvo estas konsiderata kiel grupon de lingvojn kaj dialektojn kiuj apartenas al la Ĉinotibeta lingvaro. La dialektoj estas grupigitaj en 7 specoj, sed en http://blog.oxforddictionaries.com/2015/04/infographic-chinese-language-facts/ ili skribas pri ĉirkaŭ 10 specojn de dialektojn. En la retpaĝo de lingvostudioj, https://www.ethnologue.com/statistics/size ili ankaŭ mencias 10 klasoj de dialektoj. La plej parolata dialekto estas Mandarena (普通话 Pŭtōnghuà) kun pli ol 995 milionoj da parolantoj. Mandareno estas la oficiala dialekto de Ĉinio, Tajvano kaj Singapuro. Mandareno estas la dialekto uzata por la instruado, en la formala parolado, en la TV kaj en la komunikilo. Aliaj gravaj dialektoj estas: Kantona (), kiu havas 63 milionoj da parolantoj, sed kelkajn fontojn parolas pri ĉirkaŭ  100 milionoj da parolantoj kaj estas la plej parolata dialekto de la Ĉinaj komunumoj  eksterlande;  Vua (), ankaŭ konita kiel Ŝanhaja dialekto, kun 80 milionoj da parolantoj; Aliaj dialektoj estas Hakaa, Gana, Ksianga, Mina. Estas interesa afero ke ĉiaj la dialektoj havas la sama maniero por skribi, do ne gravas kia dialekto ili parolas ĉar ĉiuj povas interkompreni kiam ili skribas. Nur la parollingva Kantona  havas sian propran skribmaniero kun iaj malsamecojn. Tamen la formala Kantona, tenas la sama maniero por skribi kun la aliaj dialektoj. 
4.-Ekzistas inter 50.000 kaj 100.000 Ĉinajn ideogramojn. Neniu scias ĉiuj la ideogramoj. Personojn ke uzas la lingvo ĉiutage bezonas proksimume ekde 2500 ĝis 3000 ideogramoj en ilia normala tago. La HSK, la norma testo de Ĉina lingvo por ne denaska parolantoj, http://english.hanban.org/node_8002.htm  en la 6-a nivelo, kiu estas ankaŭ la plej malfacila, postulas ke la lernanto konas almenaŭ 5.000 ideogramojn, tamen la 5-a nivelo postulas almenaŭ 2500. La 5-a nivelo de HSK estas bezona por studi en post grada kursoj en la universitato kaj por fakaj laborpostenoj. La nombro de la Ĉinaj ideogramoj ne estas fiksa, sed novajn ideogramojn aperas ĉifoje laŭ la bezonoj de la lingvo. Estas ankaŭ longan liston de ideogramoj ke ne estas plu uzita.   
5.- Ĉar ne havas alfabeton, kelkajn personojn demandos sin:  kiel uzi vortaron el Ĉina lingvo? La Ĉina lingvo, kaj specife Mandareno, uzas ekvivalento de la Latina  alfabeto, nomita “Pinyin”. La mandarena vortaroj uzas Pinyin por skribi la vortoj en mandareno, kaj en ilin la vortojn aperas en la sama ordo kie aperus la vortoj en aliajn vortarojn ke uzas latinaj literoj. Sed, la ideogramoj, kiel trovi ideogramojn kies signifo ni deziras scii?  La Ĉinaj ideogramoj estas grupigitaj laŭ la nombro de strekoj ke oni bezonas por skribi ilin. En la vortaro, en la komenco, aperas la ideogramoj ke havas unu aŭ du strekoj por skribi ilin. La Ĉina havas precizaj reguloj por skribi la ideogramoj kaj la speco de la strekoj ke povas uzi. Kelkajn modernajn vortarojn ankaŭ ebligas la uzo de radikaloj por trovi pli kompleksajn ideogramojn laŭ la uzo de pli simplaj radikaloj. La Radikaloj estas pli simplaj ideogramoj ke povas partopreni en aliaj pli kompleksaj.    
6.- Se nun ekzistas tial multaj ideogramoj en Ĉina lingvo, kelkajn el ili estas tre kompleksa, la demando estas: kiel skribi la ideogramoj en la komputilo? Mi memoras ke kiam mi studis mia MSc en Londono. 2005-a jaro, la publikaj komputiloj en la universitata areo havis iliaj klavaroj jam programita do la klavoj povis esti uzata por skribi kun latinaj literoj, arabaj literoj kaj Ĉinaj strekoj.  La Ĉinaj lernantoj povis uzi la malsamaj klavoj por konstrui la ideogramoj. Post kelkajn jarojn, kiam mi studis la lingvo, miaj samklasanoj kaj mi uzis Google Pinyin en niaj komputiloj, programon ke uzas Pinyin kiel baza por skribi en Ĉina lingvo. La uzanto skribas silabon en pinyin kaj la programo montras fenestron kun malsamaj specoj de ideogramoj ke havas la sama silabo kaj la uzanto selektas la karaktero ke serĉas. Kelkajn programon ebligas la uzo de ambaŭ sistemoj, tradicia kaj simpligita, kaj kelkaj programoj ebligas elekti la sistema ke ni deziras uzi.   
7.- La Ĉina estas tona lingvo. La uzo de la tonoj estas tre grava kiam ni devas kompreni la signifo de kio estas diri. Mandareno havas 4 tonoj. En  http://www.taiwanese-secrets.com/facts-about-mandarin-chinese.html la ekzemplo de la vorto “Ma” kaj la malsamaj signifoj ke povus esti ĉevalo, patrino, kanabo aŭ riproĉi, dependas de la uzita tono, kaj tia ekzemplo estas tre bone klarigis kaj la ekzemploj montrita kun Pinyin.  Tamen se vi pensas ke Mandareno havas tre multaj da tonoj, laŭ la libro “Manual de Traducción, Chino/Castellano” por Laureano Ramirez Bellerin, ( Tradukado Manlibro, Ĉina/Hispana) la aliaj dialektoj havas pli tonoj: la Kantona havas 9 tonoj, la dialektoj Vua, Mina kaj Gana ĉiu havas 7 tonoj, Ksianga kaj Hakaa havas 6 tonoj.
8.-  La Ĉina estas tre simpla lingvo se ni konsideras sia gramatiko. La retpaĝo  http://www.taiwanese-secrets.com/facts-about-mandarin-chinese.html  tre klare resumas tio: La formo de la verboj ne estas ŝanĝata kaj la verbotempoj ne ekzistas. Ne bezonas distingi inter ununombro kaj multenombro, Ekzistas neniuj diferencoj por sekso. La Fleksioj ne ekzistas.
9.- Kie la Ĉina prezentas defion por la okcidentanojn estas kun la uzo de la mezurajn vortojn. Laŭ la retpaĝo  http://www.thechairmansbao.com/10-interesting-facts-figures-mandarin-chinese/  en la Ĉina ni ne povas diri “Estas 6 pomojn” Ekzistas pli ol 240 mezuraj vortoj. Unu el ili estas la vorto (gѐ) ke estas uzita por ĉio ke povas esti apartajn en unuoj.    
Ekzemplo:
五个人 (Wŭ gѐ rén) = kvin personoj
我想买四个苹果 (Wŏ xiăng măi sì gѐ píng guŏ) = Mi deziras aĉeti kvar pomoj.   
他要一杯咖非 (Tā yào yībēi kāfēi) = Li deziras unu taso de kafo.  
En tia lasta frazo, ĝi uzas la mezura vorto
10.- Hodiaŭ la Ĉina estas skribita de maldekstre al dekstre, kiel la plejmulto de la okcidentaj lingvoj. Sed ĉiam ne estis tial. Antaŭ kelkajn jarojn la Ĉina estis skribita de supre al malsupre. Ĉi tie, la paĝo komencis supre dekstre kaj la kolumnoj antaŭis al maldekstre. Ankoraŭ estas eble trovi malnovajn librojn skribitajn en tia maniero. La retpaĝo http://www.infoidiomas.com/blog/7350/conocias-estas-10-curiosidades-del-idioma-chino klarigas tion.
11.- La nombroj povus esti uzita por insulti al alian personon. La plej ofta kazo estas diri al iu ke li estas “Du”. Ekzistas aliaj manieroj kie la nombroj povus esti uzita por insulti aŭ diri malkonvena aferoj. Mi lernis tiu el la retpaĝo  http://blog.libros.universia.es/10-curiosidades-del-idioma-chino/

Miaj Bondeziroj al miaj legantoj por la Ĉina Novjaro!!!
鸡年快乐!        
恭喜发财!

新春愉快!

domingo, 29 de enero de 2017

Curiosidades del idioma Chino y el Año Nuevo Chino!

El año Nuevo Chino empieza el sábado 28 de enero y esta vez corresponde al año del Gallo. Este momento especial es celebrado con la visita a familiares y amigos, buena comida, buena compañía y un sin número de tradiciones muy antiguas. Esta es quizás la fiesta pública más popular en China.
Hay muchas páginas en la Internet en donde se describe a detalle estas tradiciones. Existen también descripciones acerca del significado de cada año de acuerdo con el animal con el cual está asociado.  
Hoy me voy a enfocar en esas curiosidades que tiene el Idioma Chino. Para crear esta lista, he usado mi propia experiencia como estudiante de este idioma e información que he recogido de diferentes páginas de Internet en Inglés, Español y Francés.

1.- El Chino es el idioma en el mundo con el mayor número de parlantes nativos. De acuerdo a la página https://www.ethnologue.com/statistics/size  hay alrededor de 1.300 millones de parlantes Nativos de Chino.
2.- El Chino es también la lengua escrita más antigua que existe hoy en día. Se estima que se ha estado produciendo material escrito en Chino por más de 4000 años. Pero lo más interesante es que este idioma no tiene un alfabeto. Se escribe mediante el uso de caracteres. Existen 2 tipos de caracteres Chinos que están en uso: Tradicional y simplificado. En China continental se usa los caracteres simplificados.  Singapur, otro país en donde el Chino es uno de los idiomas oficiales, trabaja con caracteres simplificados. Taiwan usa los caracteres tradicionales. En Hong Kong, Macao y entre las comunidades Chinas en el extranjero se usan los caracteres tradicionales, sin embargo, hay una tendencia hacia el cambio hacia los caracteres simplificados. Aquí en Canada, yo personalmente he visto negocios Chinos que por diversos motives usan ambos tipos de caracteres.  
Ejemplo: Hay una biblioteca en la Universidad
Simplificado:  在大学有一个图书官
Tradicional: 在大學有一個圖書館
3.- El Chino es visto como una grupo de idiomas y dialectos que pertenecen a la familia Sino-Tibetan. Los dialectos estan agrupados en 7 tipos de dialectos, pero en http://blog.oxforddictionaries.com/2015/04/infographic-chinese-language-facts/ escriben acerca de cerca de 10 tipos de dialectos. En la página de estudios sobre idiomas, https://www.ethnologue.com/statistics/size también se menciona 10 tipos de dialectos. El más hablado es el Mandarín (普通话 Pŭtōnghuà) con más de 995 millones de parlantes. Mandarín es el dialecto oficial de China, Taiwán y Singapur. Es el dialecto usado en la educación, en los discursos, en la TV y en toda la media. Otros dialectos importantes son: Cantonés () con unos 63 millones de parlantes, aunque algunas fuentes hablan de números más cercanos a los 100 millones de parlantes y es el dialecto más hablado en el extranjero;  Wu (), también conocido como Shanghainés, con 80 millones de parlantes; Otros dialectos son el Hakka, Gan, Xiang, Min. Es interesante notar que las formas escritas de todos los dialectos es prácticamente la misma, por lo que no importa que dialecto se esté hablando, todos ellos se entienden por escrito. Sólo el Cantonés coloquial ha desarrollado su propia forma de escribir que es algo diferente. El Cantonés formal, sin embargo, mantiene aún las formas, por lo que un lector no se dará cuenta de la diferencia.  
4.-Existen entre 50.000 y 100.000 caracteres Chinos. Nadie los conoce todos. Se estima que una persona que usa el idioma a diario necesita aprox. 2500 a 3000 caracteres en su vida diaria. El HSK, el examen standard de idioma Chino para parlantes no nativos, http://english.hanban.org/node_8002.htm  en su nivel 6, que es el más difícil, requiere que el estudiante conozca al menos unos 5.000 caracteres, mientras que el nivel 5 requiere de al menos 2500 caracteres. El nivel 5 de HSK es requerido para estudios superiores en China y para trabajos especializados. El número de caracteres no es fijo, caracteres nuevos aparecen todo el tiempo dependiendo de la demanda del idioma en su evolución. Hay una larga lista de caracteres que están en desuso.   
5.- Al no tener un alfabeto, mucha gente se preguntará: ¿Cómo trabajan los diccionarios Chinos? El idioma Chino, más específicamente el mandarín, usa un equivalente al alfabeto latino, llamado “Pinyin”. Los Diccionarios en mandarín usan Pinyin para reproducir las palabras en mandarín, y en los diccionarios las palabras aparecen en el mismo orden en el que aparecerían en cualquier diccionario que use letras latinas.  Sin embrago, los caracteres, ¿cómo localizar un carácter del cual deseamos conocer el significado?  Los caracteres Chinos están agrupados dependiendo del número de trazos que se necesitan para escribirlos. En el diccionario, al principio, aparecen los caracteres que requieren uno y dos trazos para escribirlos. El Chino tiene reglas muy precisas acerca de como componer los caracteres y cuáles son los tipos de trazos a usar. Algunos diccionarios modernos también permiten el uso de los radicales para localizar caracteres más complejos mediante el uso de radicales comunes.  Los Radicales son caracteres más simples que pueden formar parte de otros más complejos.  
6.- Si existen tantos caracteres en Chino, algunos de ellos muy complejos, la pregunta es, ¿Cómo escribimos los caracteres en nuestros computadores? Yo recuerdo que cuando estudiaba mi maestría en Londres, hacia el año 2005, los computadores públicos del campus Universitario tenían el teclado programado para que cada tecla pueda representar una letra del alfabeto latino, alfabeto árabe y los trazos en Chino. Los estudiantes chinos hacían uso de las diferentes teclas para componer los caracteres. Años después, durante mis clases de Mandarín, mis compañeros de clases y Yo, instalamos Google Pinyin en nuestros computadores personales, un programa que usa Pinyin como base para escribir en Chino. El usuario escribe una sílaba en pinyin y el programa lanza una ventana con diferentes opciones de caracteres que pueden ser representados con la misma sílaba y el usuario selecciona el carácter deseado. Algunos programas combinan los caracteres tradicional y simplificado y algunos de ellos dan la opción de seleccionar cuales caracteres usar.
7.- El Chino es una lengua tonal. El uso de los tonos es relevante a la hora de determinar el significado de lo que deseamos decir. El Mandarín tienes 4 tonos. En  http://www.taiwanese-secrets.com/facts-about-mandarin-chinese.html el ejemplo de la palabra “Ma” y sus significados que pueden ser caballo, madre, cáñamo o maldecir, dependiendo de cual tono es usado, está bien explicado con ejemplos y como representar los tonos en Pinyin.  Pero si piensas que el Mandarín tiene demasiados tonos, de Acuerdo con el “Manual de Traducción, Chino/Castellano” por Laureano Ramirez Bellerin, el resto de los dialectos tienen más tonos: el Cantonés tiene 9 tonos, los dialectos Wu, Min y Gan tienen 7 tonos cada uno, Xiang y Hakka tienen 6 tonos.
8.-  El Chino es una lengua muy sencilla en términos de su gramática. La página  http://www.taiwanese-secrets.com/facts-about-mandarin-chinese.html tiene un excelente resumen de esto: No hay necesidad de conjugar verbos, no se necesita distinguir entre singular y plural, No hay tiempos verbales, no hay género. No hay inflexiones.
9.- En donde el Chino representa un desafío para los occidentales es el uso de los clasificadores. De Acuerdo con la página web http://www.thechairmansbao.com/10-interesting-facts-figures-mandarin-chinese/  en Chino no podemos decir directamente “Hay 6 manzanas”. Hay algo más de  240 clasificadores en total. Uno de los clasificadores más usados es la palabra (gѐ) que se usa para contar todo aquello que pueda ser separado en unidades.  
Ejemplo:
五个人 (Wŭ gѐ rén) = cinco personas
我想买四个苹果 (Wŏ xiăng măi sì gѐ píng guŏ) = Yo quiero comprar cuatro manzanas. 
他要一杯咖非 (Tā yào yībēi kāfēi) = El quiere una taza de café.  
En esta última se usa el clasificador
10.- El Chino hoy en día se escribe de izquierda a derecha, al igual que la mayoría de los idiomas occidentales. Pero esto no siempre fue así. Hace años, el Chino se escribía de arriba a abajo. En este caso, la página se iniciaba arriba a la derecha y las columnas avanzaban hacia la izquierda. Todavía se pueden encontrar libros antiguos escritos de esta manera. La siguiente página de internet explica el por qué  http://www.infoidiomas.com/blog/7350/conocias-estas-10-curiosidades-del-idioma-chino .
11.- Los Números pueden ser usados para insultar a otro. El caso más común es el decirle a alguien que es un “Dos”. Existen otras maneras en la que los números se pueden usar para insultar o decir cosas inapropiadas. Esto lo aprendí de Ia página http://blog.libros.universia.es/10-curiosidades-del-idioma-chino/

Mis mejores deseos para mis lectores por el Año Nuevo Chino!!!
鸡年快乐!        
恭喜发财!

新春愉快!

Interesting facts about Chinese Language and Chinese New Year!

The Chinese New Year is on Saturday January 28th and this year corresponds with the year of the Rooster. This special moment, is celebrated visiting family and friends, with good food, good company and with very old traditions. This is perhaps the most popular public holiday in China.
There are many pages in the Internet where those traditions are described. There are also descriptions about the meaning of each year according to the animal that is associated with it.
Today I am going to talk about some curious facts about Chinese Language. To create this list, I am using my own experience as student of this language, and information I gathered from different pages in English, Spanish and French.

1.- Chinese language is the language with the most native speakers in the world, According to https://www.ethnologue.com/statistics/size  there are 1.3 billion Native speakers of Chinese.
2.- Chinese is also the oldest written language in existence. It is estimated that this language has been producing written material for more than 4000 years. But more interesting is that this language does not have an alphabet. It is written using characters. There are 2 kinds of Chinese characters currently in use: Traditional and simplified. In Mainland China, Simplified characters are in use. Singapore, another country where Chinese is official language, is working now with simplified characters. Taiwan uses traditional characters. In Hong Kong, Macao and among Chinese communities overseas use traditional, however, there is a gradual switching to simplified. Here in Canada, I personally found many Chinese businesses that for different reasons use both systems.
Example:  There is a library in the University
Simplified:  在大学有一个图书官
Traditional: 在大學有一個圖書館

3.- Chinese is seen as a family of languages and dialects that belong to the Sino-Tibetan family. Dialects are grouped in 7 kinds of dialects, although in http://blog.oxforddictionaries.com/2015/04/infographic-chinese-language-facts/ they write about 10 kinds of dialects. https://www.ethnologue.com/statistics/size also list 10 kinds of dialects. The most spoken is Mandarin (普通话 Pŭtōnghuà) with almost 995 million speakers. Mandarin is the official dialect in China, Taiwan and Singapore and is the language used in the education, speeches, in TV and all the media. Other important dialects are: Cantonese () with 63 million speakers, although some sources say that is closer to 100 million speakers, Is the most spoken dialect overseas;  Wu (), also known as Shanghainese, with 80 million speakers; Other dialects are Hakka, Gan, Xiang, Min. It is also interesting to note that the written forms of all dialects are almost the same, so no matter the dialect spoken, they can all understand each other by writing. Only Colloquial Cantonese has developed its own way to write that is quite different. Formal Cantonese still keeps the forms, so a reader will not notice any difference with other dialects.
4.-There are between 50,000 to 100,000 Chinese characters. No one knows all of them. It is estimated that an average speaker needs aprox 2500 to 3000 characters in his daily life. The HSK, the standard Chinese language test for non-Native speakers, http://english.hanban.org/node_8002.htm  in the level 6, that is the most difficult, requires students to know at least 5,000 characters, while level 5 requires at least 2500 characters. Level 5 of HSK is required for high studies and specialized jobs. The Number of characters is not a fixed one, new characters appear all the time depending on the demand of the language in its evolution. There is a long list of characters that are no longer in use.
5.- Not having an alphabet, many people will ask: How do dictionaries in Chinese language work? Chinese language, specifically mandarin, uses an equivalent of alphabet with roman letters called “Pinyin”. Dictionaries in mandarin use Pinyin for to reproduce mandarin words and in the dictionaries they appear in the same order they would appear in any dictionary using roman letters. However, what about the characters? How to locate a Character we would like to know the meaning? Chinese characters are grouped depending on the number of strokes needed to write it. Dictionaries then will start with characters that require one and two strokes. Chinese has very precise rules on how to write characters and which kind of strokes use. Some modern dictionaries also allow locating complex characters using common radicals. Radicals are simpler characters that can make part of a more complex one.
6.- If there are that many characters in Chinese, some of them very complex, the question is, how do we write the characters in our computers? I remember when I was a student in my MSc in London, back in 2005, public computers in the University campus had the keys programmed to be used to write roman letters, Arabic letters and Chinese strokes. Chinese students used the different keys to make strokes and compose the characters. Some years later, during my mandarin classes, my classmates and me had installed Google Pinyin in our personal computers, a program that uses Pinyin as base to write in Chinese. The user writes a syllable in pinyin and the program pops a window with different options of characters that can be represented with the same syllable and the user selects the desired character. Some programs combine traditional and simplified characters and some of them give the option to select between both systems.
7.- Chinese is a tonal language. The tone used is relevant to determine the meaning of what we want to say. Mandarin has 4 tones. In the page http://www.taiwanese-secrets.com/facts-about-mandarin-chinese.html the example of the word “Ma” and its meanings that can be horse, mother, hemp or to scold, depending on which tone is used, is fully explained with examples on how to represent the tones in Pinyin.  But if you think Mandarin has too many tones, According to the book “Manual de Traducción, Chino/Castellano” (Translation manual Chinese/Spanish) by Laureano Ramirez Bellerin, the rest of dialects have more tones: Cantonese has 9 tones, Wu, Min and Gan have 7 tones each, Xiang and Hakka have 6 tones.
8.-  Chinese is a very easy language in terms of its grammar. The page http://www.taiwanese-secrets.com/facts-about-mandarin-chinese.html has a good summarization of this: No need to conjugate verbs, no need to distinguish between singular and plural, No tenses, no genders. There are no inflections.
9.- Where Chinese presents a challenge for westerners is the use of Measure words. According to the page http://www.thechairmansbao.com/10-interesting-facts-figures-mandarin-chinese/  in Chinese we cannot say directly “There are 5 horses” (The example is mine). There are over 240 measure words in total. One of the most used measure words is (gѐ) that is used to count items that can be separated individually.
Example:
五个人 (Wŭ gѐ rén) = five people
我想买四个苹果 (Wŏ xiăng măi sì gѐ píng guŏ) = I want to buy four apples.  
他要一杯咖非 (Tā yào yībēi kāfēi) = He wants a cup of coffee
Here they use the measure word .  
10.- Chinese is written today from left to right, same as most languages in the west. But this was not always the case. Years ago, Chinese was written from top to bottom. In this case, the page started from the top right and columns were advancing to the left. Still is possible to find old books written in this way. The page http://www.infoidiomas.com/blog/7350/conocias-estas-10-curiosidades-del-idioma-chino explains why (But in Spanish).
11.- Numbers can be used to insult somebody, The most common is to say that somebody is a “Two”. There are other ways that Numbers can be used to insult or say inappropriate things. I learnt this one from the page in Spanish http://blog.libros.universia.es/10-curiosidades-del-idioma-chino/

My Best wishes to my readers for the Chinese New Year!!!

鸡年快乐!        
恭喜发财!
新春愉快!