jueves, 6 de septiembre de 2018

Keltaj Lingvoj en Kanado

Lastatempe, mi havis la ŝancon renkonti membrojn de la Asocio de Skotgaela Lernantoj en Toronto. Estis agrable vidi ke en Toronto ekzistas personoj interesitaj en daŭrigi la uzon de la lingvo kaj de la tradicioj de iliaj prapatroj el Skotlando. Sed kio pli surprizis min dum nia konversacio, estis lerni ke la lingvo kiun ili estas provanta konservi, estis la tria plej parolata lingvo en la tempo de la Kanada konfederacio en 1867. Mi enketis pri la lingvojn en Kanado kaj malkovras ke ankoraŭ mi scias tre malmulte pri la historio de la Lando.

Ekde la komenco, moderna Kanado estis konstruita sur enmigrado. Milionoj da enmigrantoj venis al Kanado komencante kun tiuj kiuj translokiĝis el Francio kaj Anglio. Laŭ la 2016 censo, la plej oftaj etnoj raportitaj en Kanado estas la angla, skota, franca, kaj irlanda. Ĝuste, iliaj landoj, Britio, Francio kaj Irlando estas la lokoj kie keltaj kulturoj kaj lingvoj havas sian originon.  Grava grupo de parolantoj de keltaj lingvoj venis al Kanado. De la mezo de la 19-a jarcento, estis plu da Kanadanoj de irlanda kaj skota deveno ol de la angla kaj la franca.

Hodiaŭ, ekzistas 6 keltaj lingvoj dividita en 2 grupojn: La Gaela lingvaro kaj la Britona lingvaro. Lingvoj kiel la irlanda, skotgaela kaj manksa estas Gaelaj lingvoj dum kimra, bretona kaj kornvala estas Britonaj.


La Kelta lingvo, kiu havis la plej grandan efikon en la Kanada historio kaj kulturo estis skotgaela lingvo. La unuaj parolantoj de tiu lingvo venis al Kanado en 1773. En la mezo de la 19a jarcento, la skotgaela Lingvo estis la tria plej parolata lingvo en Kanado, post la angla kaj la franca.  Laŭ Canada Encyclopedia la parolantoj de la skotgaela lingvo ekloĝis en Breton-Kabo kaj 3 orientaj kantonoj de Nov-Skotio, kaj en kelkaj areoj de Novlando, Insulo de Princo Eduardo kaj Ontario. La Skotgaela estis la gepatra lingvo de la unua Ĉefministro Sir John A Macdonald. Estas kredita ke pli ol 200.000 Kanadanoj havis tiun lingvon kiel sian denaskan lingvon. 

En la revuo Windsor Scottish ni povas legi pri la historio de la skotgaela en Kanado. Ni povas legi pri farota leĝo en 1890 por la uzo de la gaela en Oficiala Proceso, kiu finfine ne estis aprobita.

Post 1850, la populacio de skotgaela-parolantoj en Kanado komenciĝis malpliiĝi. Estas kredita ke la kialo estis, ke tiu lingvo neniam fariĝis oficiala. Sed ni ne povas nei la fakton ke la komunumo de Gaelparolantoj integriĝis al la Kanada societo, precipe en lokoj kie la angla estis la lingvo de prestiĝo; Gepatroj komencis vidi la anglan kiel la lingvo de prospero kaj iom post iom la angla iĝis la lingvo de lernejo kaj hejmo. Menciindas aliaj kialoj kiel la manko de institucia subteno kaj la malkresko de la uzo de la lingvo en Skotlando mem. Hodiaŭ, la nura areo en Kanado, kie la gaelparolantoj povas esti trovitaj en grandaj nombroj estas Breton-Kabo en Nov-Skotio (Ceap Breatainn en Skotgaela). En la orienta marbordo de tiu provinco, estas eble trovi dulingvajn trafikŝildojn en la angla kaj en la gaela. Ekzistas pli ol 1250-parolantoj kiuj loĝas en la Areo. Laŭ la Kanada censo en 2016, ekzistas 1545 denaskaj parolantoj de la skotgaela lingvo kiuj loĝas en Kanado, 240 el ili loĝas en Nov-Skotio. La plimulto de la denaskaj parolantoj vivas en Ontario (630 laŭ la statistiko de Kanado). 

En 2006, la registraro de Nov-Skotio kreis la Oficejon pri gaela aferoj. La rolo de tiu oficejo inkludas la promocion de la skotgaela lingvo kaj kulturo, la kreon de lernolibroj, trejnadon de instruistoj kaj provizon de traduk-servoj.

Ekzistas lernejoj en multaj provincoj (kiel Ontario, Insulo de Princo Eduardo), kie oni ofertas semajnajn klasojn de la gaela. Ekzistas universitatoj kiuj ofertas plenan programojn en la gaela lingvo kaj literaturo. Keltaj festivaloj estas organizitaj en diversaj partoj de la lando, kie eblas aŭskulti kantojn en la gaela. En Breton-Kabo, granda festivalo nomita “Keltaj Koloroj estas organizita por festi la Skotan-Keltan kulturon.  


La Irlanda estis vaste parolata en la orienta parto de la provinco de Novlando en la fino de la 19a jarcento. Ni scias ke Kanado havis la plej aktivan Gaeltacht eksteren de Irlando. Legu Irish Times. Laŭ la oficejo Udaras la termino Gaeltacht signifas "tiuj areoj en Irlando kie la Irlanda lingvo estas, aŭ estis, ĝis la lastatempa pasinteco, la ĉefa parola lingvo de granda nombro de la loka loĝantaro".

Novlando estas la nura loko ekster Eŭropo kiu havas nomon en la Irlanda lingvo, kaj estas Talamh an Éisc kiu signifas "Loko de fiŝoj".

Kiam la praidoj de Irlandaj enmigrintoj komencis translokiĝi al aliaj Kanadaj provincoj, la uzo de irlanda lingvo komenciĝis malpliiĝi kaj je la mezo de la 20a jarcento ne plu ekzistis lokoj, kie la Irlanda estis parolata. La plimulto de Irlandaj enmigrintoj, kiuj venis al Kanado nur parolis la anglan. En 2007, la unua oficiala Gaeltacht estis malfermita ekster Irlando, kaj la elektita loko estis Tamworth/Erinsville, Ontario (Kanado). Ĉi tiu loko funkcias kiel loko de renkontiĝo por tiuj kiuj volas konservi vivanta la Irlandajn tradiciojn kaj lingvon. Tie neniu denaskaj parolantoj de la irlanda loĝas en la areo.

Laŭ la Statistiko de Kanado, estas proksimume 875 denaskaj parolantoj de la irlanda en Kanado. La plimulto el ili vivas en Ontario (365).


La Kimra estas la alia lingvo, kiu postvivis en Kanado ĝis la fino de la 20a jarcento. La kimroj alvenis al Kanado ĉe la komenco de la 17a jarcento.  Laŭ Canadian Encyclopedia la malkovro de oro en Brita Kolumbio en 1862 altiris duan ondon de enmigrado kaj tiam estis alia unu ĉe la komenco de la 20a jarcento, ĉi-lasta venis el Argentino. Ni scias ke Kanado kaj Argentino havas la nuraj kimraj komunumoj ekster Britio kiuj parolas la Kimra. En Kanado, restas kolonio en Ponoka en Alberto, kaj en Bangor en Saskaĉevano, kvankam en ambaŭ kazoj la nombro de denaskaj parolantoj estas malpli ol 100.

Laŭ Statistiko de Kanado 1290 Denaskaj parolantoj de la Kimra lingvo loĝas en Kanado, la plimulto de ili en Ontario (530 denaskaj parolantoj); Ekzistas 325 en Brita Kolumbio kaj 205 en Alberta. 

La plej gravaj Urboj en Kanado havas St. Davidon societon kaj Kimran koruson. Oftas vidi tiujn lokojn organizi la "eisteddfodau" la fama Kimra festivalo kie muziko kaj poezio estas okazigitaj. Ekzistas preĝejo en Toronto kie okazas diservoj en la Kimra kaj kimraj klasoj.


Bretona lingvo estas parolata en Francio plejparte. Laŭ Canadian Encyclopedia estas malgranda komunumo de parolantoj de tiu lingvo kiuj loĝas en Montrealo. Ekzistas neniuj raportoj pri agadoj en Kanado por antaŭenigi la uzon de tiu lingvo.


La Kornvala kaj Manksa lingvoj estis uzitaj plejparte loke. Ekzistas la ebleco ke Kanado ricevis enmigrintojn, kiuj parolas tiujn lingvojn, sed ekzistas neniuj raportoj pri kiom kaj kiel ili uzas siajn lingvojn. Estas plej probable, ke se ili estis parolataj en Kanado, ili estis uzitaj en hejmoj aŭ en malgrandaj sociaj rondoj. 


Ĉi Tiu artikolo estis skribita en Memoro de nia amiko, Mathew James Scott Chisholm (Mateo), kiu ĵus forpasis. Li estis Esperantisto, membro de la Asocio de Skotgaela Lernantoj en Toronto kaj li dediĉis sin al lernado kaj antaŭenigo de la skotgaela lingvo.  Ni bedaŭras lian foriron!





Mateo, kun Trevor kaj mi dum la Lanĉfesto de Amikumu

domingo, 2 de septiembre de 2018

Lenguas Célticas en Canadá

En los últimos días, tuve la oportunidad de conocer a miembros de la Asociación de estudiantes de Gaélico de Toronto. Fue agradable ver que hay gente en Toronto interesado en mantener la lengua y las tradiciones de sus antepasados de Escocia. Pero lo que me causó más impacto durante nuestra conversación, fue aprender que el idioma que intentan preservar, era la tercera lengua más hablada en la época de la Confederación canadiense en 1867. Yo he estado investigando sobre los idiomas en Canadá y aún descubro que sé muy poco sobre su historia.

Desde el principio, Canadá ha sido construido mediante la inmigración. Millones de recién llegados se han establecido en Canadá, empezando por los inmigrantes de Francia e Inglaterra. Según el Censo de 2016, las ascendencias más comunes que han sido reportadas en Canadá son la inglesa, escocesa, francesa e irlandesa. Precisamente, sus países, Reino Unido, Francia e Irlanda son los lugares de donde las culturas y lenguas célticas modernas tienen su origen.  Un importante grupo de hablantes de lenguas celtas han llegado a establecerse en Canadá. A mediados de la década de 1800, los canadienses de ascendencia irlandesa y escocesa superaban en número a los de ascendencia inglesa y francesa.

Hoy en día, hay 6 lenguas celtas vivas divididas en 2 grupos: Las lenguas Goidélicas y las Britónicas. Lenguas como el irlandés, gaélico escocés y manés son lenguas Goidélicas, mientras que el galés, bretón y córnico son Britónicas.


La lengua celta que ha tenido el mayor impacto en la historia y cultura de Canadá es el gaélico escocés. Los primeros hablantes de este idioma llegaron a Canadá en 1773. A mediados del siglo XIX, el gaélico escocés ya era el tercer idioma más hablado en Canadá después del inglés y el francés.  De acuerdo con the Canadian Encyclopedia los parlantes de gaélico escocés se establecieron en Cape Breton y en 3 condados del este de Nueva Escocia, y en algunas áreas de Terranova (Newfoundland), Isla del Príncipe Eduardo y Ontario. El gaélico fue la lengua materna del primer primer ministro de Canadá Sir John A Macdonald. Se cree que más de 200,000 canadienses tenían este idioma como su lengua materna. 

En la página windsor scottish podemos leer sobre la historia del gaélico escocés en Canadá. Podemos leer acerca de un proyecto de ley en 1890 para el uso del gaélico en procedimientos oficiales, que finalmente no fue aprobado.

Después de 1850, la población de hablantes de gaélico escocés en Canadá comenzó a declinar. Se cree que la razón fue que esta lengua nunca se hizo oficial. Pero no podemos negar el hecho de que la comunidad de hablantes se integró a la sociedad canadiense, principalmente en lugares donde el inglés era la lengua de prestigio; Los padres veían en el inglés a la lengua de la prosperidad y el inglés se convirtió gradualmente en el idioma de las escuelas y del hogar, reduciendo el espacio para el uso de su lengua ancestral. Se pueden mencionar otros motivos como la falta de apoyo institucional y la disminución del uso de la lengua en la propia Escocia. Hoy, la única área en Canadá, donde se pueden encontrar parlantes de gaélico en grandes cantidades es Cape Breton en Nueva Escocia. En la costa este de la provincia es posible encontrar señales de tránsito bilingües en inglés y en gaélico. Hay más de 1250 parlantes que viven en la zona. Según el Censo de Canadá 2016, hay 1545 hablantes nativos de gaélico escocés que viven en Canadá, 240 de ellos viven en Nueva Escocia. La mayoría de los parlantes nativos viven en Ontario (630 según estadística Canadá). 

En 2006, el gobierno de Nueva Escocia creó la Oficina de Asuntos Gaélicos . El papel de esta oficina incluye la promoción de la lengua gaélica y su cultura, incluyendo la creación de materiales de aprendizaje, entrenar a profesores de idiomas y prestar servicios de traducción.

Hay escuelas en varias provincias (como Ontario, Isla del príncipe Eduardo) donde se ofrecen clases semanales de gaélico. Hay universidades que ofrecen programas completos en lengua y literatura gaélica. Se organizan Festivales Celtas en diferentes partes del país, donde es posible escuchar canciones en gaélico. En Cape Breton, se organiza un gran festival llamado Celtic Colours para celebrar la cultura celta escocesa.


El irlandés fue hablado extensamente en el este de la provincia de Terranova en la segunda mitad del siglo XIX. Se sabe que Canadá tuvo el Gaeltacht más activo fuera de Irlanda. Leer más en Irish Times . Según una página del gobierno de Irlanda el término Gaeltacht denota "las zonas de Irlanda donde la lengua irlandesa es, o fue hasta el pasado reciente, la lengua hablada principal de un número considerable de pobladores locales ".

Terranova es el único lugar fuera de Europa que tiene un nombre en lengua irlandesa, y es Talamh an Éisc que significa "Lugar de los peces".

Cuando los descendientes de los inmigrantes irlandeses comenzaron a mudarse  a otras provincias canadienses, el uso de la lengua irlandesa comenzó a declinar y a mediados del siglo XX ya no quedaban lugares donde se hablaba el irlandés. La mayoría de los inmigrantes irlandeses que vienen a Canadá hoy en día solo hablan inglés. En 2007, abrió sus puertas el primer Gaeltacht oficial fuera de Irlanda, y el lugar elegido fue Tamworth/Erinsville, en Ontario (Canadá). Este lugar funciona como un lugar de encuentro para quienes deseen mantener vivas la lengua y las tradiciones irlandesas. No hay parlantes nativos que vivan permanentemente en el área.

Según el Censo de Canada 2016 , hay unos 875 parlantes nativos de irlandés en Canadá, la mayoría de ellos vive en Ontario (365).


El galés es la otra lengua que sobrevivió en Canadá hasta finales del  siglo XX. Según la página del Gobierno de Gales , los galeses llegaron a Canadá a principios del siglo XVII.  De acuerdo con the Canadian Encyclopedia la fiebre del oro de Cariboo en la Columbia Británica en 1862 atrajo una segunda ola de inmigración y luego hubo otra a principios del siglo XX, esta última vino de Argentina. Se sabe que Canadá y Argentina tienen las únicas comunidades galesas fuera del Reino Unido. En el caso de Canadá, hay un establecimiento en Ponoka, Alberta y en Bangor en Saskatchewan, aunque en ambos casos el número de hablantes nativos es de menos de 100.

Según el Censo Canada 2016 , hay 1290 hablantes nativos de galés en Canadá, la mayoría de ellos viven en Ontario (530 hablantes nativos); Hay 325 en Columbia Británica y 205 en Alberta. 

Las ciudades más importantes de Canadá tienen sociedades de San David y un coro galés. Es común ver esos lugares organizando un "eisteddfodau" los famosos festivales galeses donde se celebran la música y la poesía. Hay una iglesia enToronto que ofrece servicios religiosos en galés y clases de esta lengua.


El idioma bretón se habla principalmente en Francia. Según the Canadian Encyclopedia hay una pequeña comunidad de hablantes de esta lengua que viven en Montreal. No hay ningún informe sobre actividades en Canadá para promover el uso de esta lengua.

El Córnico y el Manés son idiomas usados sobre todo localmente. Es posible que Canadá haya recibido inmigrantes que hablan esos idiomas pero no hay informes sobre cuántos son y cómo usan su lengua. Es más probable que en el caso de que se hablen estos idiomas en Canadá, se utilicen en hogares o pequeños círculos sociales. 


Este artículo fue escrito en Memoria de mi amigo Mathew James Scott Chisholm, quien falleció recientemente. Él era un esperantista, miembro de la sociedad gaélica de Toronto y se dedicó a aprender y promover el gaélico escocés.  Siempre lo extrañaremos.


miércoles, 29 de agosto de 2018

Celtic Languages in Canada

In recent days, I had the opportunity to meet members of the Toronto Gaelic Learners Association. It was nice to see that there are people in Toronto interested in maintaining the languages and the traditions of their ancestors from Scotland. But what causes me more impact during our conversation, was to learn that the language they are trying to preserve, was the third most spoken language at the time of Canadian confederation in 1867. I have been researching about languages in Canada and still, I discover that I know very little about its history.

Since the beginning, modern Canada was built on immigration. Millions of newcomers have settled in Canada starting with immigrants from France and England. According to the 2016 Census, the most common ancestries reported in Canada are English, Scottish, French and Irish. Precisely, their countries, the UK, France and Ireland are the places where Celtic cultures and languages have their origin.  An important group of speakers of Celtic languages have come to settle in Canada. By the mid-1800’s, Canadians of Irish and Scots descent outnumbered English and French.

Today, there are 6 living Celtic languages divided in 2 groups: The Goidelic languages and the Brittonic languages. Languages like Irish, Scottish Gaelic and Manx are Goidelic languages while Welsh, Breton and Cornish are Brittonic.


The Celtic language that had the biggest impact on Canada’s history and culture was Scottish Gaelic. The first speakers of this language came to Canada in 1773. In the mid-19th century, Scottish Gaelic was the third most spoken language in Canada after English and French.  According to the Canadian Encyclopedia, Scottish Gaelic speakers settled in Cape Breton and 3 eastern counties of Nova Scotia, and in some areas of Newfoundland, Prince Edward Island and Ontario. Gaelic was the mother tongue of the first Prime Minister Sir John A Macdonald. It is believed that more than 200.000 Canadians had had this language as their first language.  

In Windsor Scottish, we can read about the history of Scottish Gaelic in Canada. We can read about a proposed bill in 1890 for the use of Gaelic in Official Proceedings, which finally was not approved.

After 1850, the population of Scottish Gaelic speakers in Canada started to decline. It is believed that the reason was that this language was never made official. But we cannot deny the fact that the community of Gaelic speakers integrated to Canadian society mainly in places where English was the language of prestige; Parents started to see English as the language of Prosperity and gradually English became the language of school and home, leaving less space to the use of their ancestral language. Other reasons can be mention such as the lack of institutional support and the decline of the use of the language in Scotland itself. Today, the only area in Canada where Gaelic Speakers can be found in large numbers is Cape Breton in Nova Scotia. In the east coast of this province, it is possible to find bilingual road signs in English and in Gaelic. There are more than 1250 speakers living in the Area. According to the Canada census 2016, there are 1545 Native speakers of Scottish Gaelic living in Canada, 240 of them live in Nova Scotia. Most of the Native speakers live in Ontario (630 according to statistic Canada).

In 2006, Nova Scotia government created the Office of Gaelic Affairs. The role of this office includes the promotion of Gaelic language and culture, including creating learning materials, train language teachers and provide translation services.

There are schools in many provinces (like Ontario, Prince Edward Island) where they offer weekly classes of Gaelic. There are universities that offer full programs in Gaelic language and literature. Celtic festivals are organized in different parts of the country, where it is possible to listen to songs in Gaelic. In Cape Breton, a big festival called Celtic colours is organized to celebrate the Scottish Celtic culture.


Irish was widely spoken in the east of the province of Newfoundland in the later 19th century. It is known that Canada had the most active Gaeltacht outside of Ireland. According to Udaras the term Gaeltacht denotes “those areas in Ireland where the Irish language is, or was until the recent past, the main spoken language of a substantial number of the local population”.

Newfoundland is the only place outside Europe that has a name in the Irish language, and is Talamh an Éisc that means “Place of the fish”.

When the descendants of the Irish immigrants started to move to other Canadian provinces, the use of Irish language started to decline and by the mid 20th century there were no more places where Irish was spoken. Most of the Irish immigrants who come to Canada are English speakers. In 2007, the first official Gaeltacht was opened outside Ireland, and the chosen place was Tamworth/Erinsville, Ontario (Canada). This place works as a place of gathering for people who want to keep alive the Irish traditions and language. There are no Irish native speakers living permanently in the area.

According to Statistic Canada, there are around 875 native Irish speakers in Canada which appear as Celtic. Most of them live in Ontario (365).


Welsh is the other language that survived in Canada into late the 20th century. According to the website of Wales, Welshmen arrived in Canada at the beginning of the 17th century.  According to the Canadian encyclopedia the Cariboo gold rush in BC in 1862 attracted a second wave of immigration and then there was another one at the beginning of the 20th century, this last came from Argentina. It is known that Canada and Argentina have the only permanent welsh communities outside the UK. In the case of Canada, remains a settlement in Ponoka in Alberta, and in Bangor in Saskatchewan, although in both cases the number of native speakers is less than 100.

According to Canada Census 2016, there are 1290 Native speakers of Welsh in Canada, the majority of them live in Ontario (530 native speakers); There are 325 in British Columbia and 205 in Alberta.  

Most major Cities in Canada have a St. David’s society and a Welsh choir. It is common to see those places hosting “eisteddfodau” the famous Welsh festivals where music and poetry are celebrated. There is a church in Toronto where there are services in Welsh and welsh classes


The Breton language is spoken in France mainly. According to the Canadian Encyclopedia, there is a small community of speakers of this language living in Montreal. There are no reports about activities in Canada to promote the use of this language.


Cornish and Manx languages has been used mostly locally. It is possible that Canada has received immigrants who speak those languages but there are no clear reports about how many and how did they use their language. It is most likely that in case they were spoken in Canada, they were used in their homes or small social circles.  



This article was written in Memory of my friend Mathew James Scott Chisholm, who recently passed away. He was an Esperantist, a member of the Gaelic Society of Toronto and he dedicated himself to learn and promote the Scottish Gaelic Language.  He will be missed! 
RIP my Friend!

martes, 14 de agosto de 2018

Dudialektuloj: Ĉu Ili Havas la Samajn Avantaĝojn kiel Dulingvuloj?

Ĵus mi legis artikolon en retpaĝo pri la eblaj utiloj de paroli pli ol unu lingvon. Ekzistas multaj studioj kaj eseoj pri la avantaĝoj de la dulingveco. Pli da utiloj povas esti aldonita por kiu povas paroli pli ol 2 lingvojn. Sed, estas tiuj avantaĝoj la samaj por kiuj povas paroli 2 aŭ pli da dialektojn? 

Por pli bone kompreni tiun demandon, ni devas unue respondi al la demandon de kio estas Dialekto. Laŭ Cambridge Advanced Learner s Dictionary& Thesaurus, Dialekto estas "formo de la lingvo kiu estas parolita en aparta parto de la lando aŭ de aparta grupo de homoj". La termino dialekto venas de la antikva greka διάλεκτος (diálektos) tra la latina "dialectus". La vorto "diálektos" en la greka signifas "Paroli, Paroladon".  Legu etymonline
Laŭ la vortaro Collins, personoj kiuj parolas fluen en du dialektojn de unu lingvo estas konata kiel "Bidialectal" (Dudialektuloj).

La difino de dialekto ne havas objektivajn diferencojn inter dialekto kaj lingvo. En la angla, ni povus paroli pri malsamajn dialektojn kiam ni komparas la parolado de Toronto kaj Novjorko, aŭ kiam ni komparas la dialekto Cockney kun Geordie, aŭ kiam ni parolas pri la Skota, la formo de la angla kiu estas konsiderita de kelkaj kiel malsama lingvo kaj aliaj personoj konsideras ĝin kiel dialekto de la angla.

Kiam ni parolas pri grupoj de malsamaj lingvoj, ni povas vidi kelkajn lingvojn kiujn estas reciproke kompreneblaj, kiel en la kazo de la sveda kaj la norvega, apartaj Skandinavaj-lingvoj, sed iliaj parolantoj povas facile kompreni unu la alian. La portugala kaj la hispana ankaŭ estas tre similaj lingvoj. Sed la lingvoj, kiel la araba aŭ la germana estas famaj por iliaj diversaj dialektoj, ke en la plej multaj kazoj estas ne reciproke kompreneblaj.

Multaj lingvistoj ŝatas ripeti la frazo elpensita fare de la lingvisto Maks Vajnrajĥ, "lingvo estas dialekto kun armeo kaj floto". Politikaj kriterioj foje aplikas por konsideri 2 malsamaj formoj de parolado kiel apartaj lingvoj. Sveda kaj norvega estas lingvoj de apartaj landoj. Malnovaj libroj de lingvistiko, kaj kelkfoje ne tiel malnovaj (mi ĵus kontrolis Trask, R. L. "Historical Linguistics" presita en 1996), inter la malsamaj Slavaj lingvoj ni povas legi, ke unu el ili estas la Serbokroata. Hodiaŭ, post la disfalo de Jugoslavio, ni havas malsamajn novajn lingvojn aldonita al la listo kiel la serba, la kroata kaj la bosna, sed la varioj kiuj ekzistas inter ili ne estas sufiĉe por fari ilin ne reciproke kompreneblaj.

Alia situacio estas rilataj kun la prestiĝo de dialektoj. Tre ofte, parolante en dialektoj estis (kaj ankoraŭ estas) asociita kun malalta statuso. La prestiĝo de unu formo de parolado estas asociita kun norma dialekto, dum ne-normaj dialektoj estas tiuj, kiuj tradicie mankas prestiĝon. 
En ĉitiu artikolo en la itala de patrimonio linguistici ni povas legi liston de la mitoj ĉirkaŭ dialektoj. Kelkaj de ili estas ke ili povus malhelpi infanojn lerni la nacian lingvon, ili povus alporti konfuzon kaj ke ili estas simbolo de Izoleco. Italio estas fama por ĝia diverseco en dialektoj, kiuj ne estas reciproke kompreneblaj kaj hodiaŭ multaj lingvistoj konsideras ilin kiel apartaj lingvoj kiuj evoluis el la latina mem kaj ne de la itala.

Pri la demando sur la advantaĝoj de paroli pli ol unu dialekto, kelkaj esploroj estis eldonita. Ni povas legi pri studio farita de esploristoj de la Universitato de Kipro kaj la Kipra Universitato de Teknologio. Ili studis la kognitiva agado de infanoj kiu kreskis parolante Kipra greka kaj Norma Moderna greka. Ili trovis ke infanoj ke estas dudialektuloj, ili havis pli bonajn rezultojn ol unulingvaj en testoj de Memoro, Atento kaj kognitiva fleksebleco. Tiu sama artikolo mencias simila studio el Norvegio kie infanoj, kiuj estis instruitaj por skribi en 2 malsamaj formoj de norvega lingvo poentis pli alta ol unulingvaj en aritmetiko kaj legado.

Laŭ mia opinio, ĉar ekzistas neniu objektiva diferencoj inter Lingvoj kaj Dialektoj, la personoj, kiuj parolas 2 dialektoj havas la samajn avantaĝojn kiel dulingvulojn. Mi konsentas kun eseo farita de Cambridge Universitato de Steve McClanahan kie ili diras ke ŝanĝi inter ajnaj du formoj de lingvo, provizas ekstran stimulon al la menso, kiu kondukas al pli alta kognitiva agado.  

La vero estas ke ekzistas malavantaĝojn por dudialektulaj studentoj. En kelkaj landoj, kelkaj dialektoj ne estas politike estimataj kaj ankoraŭ ili povus esti vidita por kelkaj lernejaj sistemoj kiel parolante la lingvo "malĝuste".


Hodiaŭ, dialektoj estas pli rekonita en landoj trans Eŭropo kaj en aliaj demokratiaj socioj, kaj ilia uzo estas pli grava. Niaj socioj montras tendencon al plurismo. Iu ajn kiu povas ŝanĝi inter ajnaj du formoj de lingvo havas klaran avantaĝon super unulingvuloj por lerni kaj dungado. 

sábado, 11 de agosto de 2018

Bidialectal: ¿Tiene los mismos Beneficios que las Personas Bilingües?

Recientemente leí un artículo en una publicación sobre los posibles beneficios de hablar más de un dialecto. Son muchos los estudios y ensayos acerca de las ventajas del bilingüismo. Se puede hablar de más beneficios para alguien que puede hablar más de 2 idiomas. ¿Pero esos beneficios, serán compartidos por las personas que pueden hablar 2 dialectos o más? 

Para entender mejor esta pregunta, primero debemos responder a la pregunta de qué es un dialecto. Según el Diccionario de la Real AcademiaEspañola, un dialecto es “Variedad de un idioma que no alcanza la categoría social de lengua“, pero también podemos leer “Sistema lingüístico considerado con relación al grupo de los varios derivados de un tronco común”. El término dialecto viene del antiguo Griego διάλεκτος (diálektos) a través del latín "dialectus". La palabra "diálektos" en griego significa "Habla, habla".  Ver etymonline

Según el Diccionario Collins,  Quien hablan con fluidez en dos dialectos de una lengua se conocen como "Bidialectal" (Debo aclarar que esta palabra se está usando en español con este mismo significado, pero que la misma no aparece en el diccionario de la Real Academia de la Lengua Española hasta esta fecha).  

La definición de dialecto no presenta diferencias objetivas entre este término y un idioma. No hay especificaciones sobre que tan diferentes deben ser dos maneras de hablar para considerar la existencia de otro idioma o dialecto. En español podríamos hablar de diferentes dialectos cuando comparemos a el Madrileño con el Andaluz o el Murciano, o cuando comparemos el español rioplatense con el que se habla en la República Dominicana o con el Neomexicano que se habla en los Estados Unidos.  

Cuando hablamos de grupos de diferentes idiomas, podemos ver grupos de lenguas que son mutuamente inteligibles, como el caso del sueco y noruego, idiomas escandinavos diferentes pero que sus parlantes pueden fácilmente entenderse unos con otros. Portugués y español son idiomas muy similares. Pero lenguas como el árabe o el alemán son famosas por tener una variedad de dialectos que en la mayoría de los casos no son mutuamente inteligibles.

A muchos lingüistas les gusta repetir la frase acuñada por el lingüista Max Weinreich, "un idioma es un dialecto con un ejército y una marina de guerra". Criterios políticos a veces se aplican para considerar 2 formas de expresión como idiomas separadas. El sueco y el noruego son idiomas de países separados. Los libros de lingüística más viejos, y en ocasiones los no tan viejos (acabo de consultar Trask RL "Historical Linguistics" impreso en 1996), entre los diferentes idiomas balto-eslavos podemos leer que uno de ellos es el serbocroata. Hoy, después de la disolución de Yugoslavia, tenemos diferentes idiomas nuevos agregados a la lista como serbio, croata y bosnio, pero las variaciones que existen entre ellos no son tan grandes como para que no sean mutuamente inteligibles.

Otra situación está relacionada con el prestigio de un dialecto. Muy a menudo, hablar en dialectos era (y sigue siendo) asociado a un estatus bajo. Una forma de expresión con prestigio se asocia con un dialectoestándar, mientras que los dialectos no estándar son aquellos que tradicionalmente carecen de prestigio. En este artículo en italiano de Patrimonio linguistici podemos leer una lista de mitos sobre dialectos. Algunos de ellos son que podrían evitar que los niños aprendan el idioma nacional, pueden generar confusión y que son un símbolo de aislamiento. Italia es famosa por su diversidad de dialectos que no son mutuamente inteligibles y hoy muchos lingüistas los consideran idiomas separados que evolucionaron del propio latín y no del italiano.

A mi pregunta sobre los beneficios de hablar más de un dialecto, recientemente se han publicado algunos estudios. En una Investigación podemos leer acerca de un estudio realizado por profesionales de la Universidad de Chipre y la Universidad de tecnología de Chipre. Estudiaron el desempeño cognitivo de unos niños que crecieron hablando en griego chipriota y en griego moderno estándar. Encontraron que los niños bi-dialectales tienen mejores resultados que los monolingües en pruebas de memoria, atención y flexibilidad cognitiva. Este mismo artículo menciona un estudio similar en Noruega donde los niños noruegos a los que se les enseñó a escribir en 2 formas diferentes de lengua noruega tienen mejores calificaciones que los monolingües en pruebas de aritmética y de lectura.

En mi opinión, debido a que no hay diferencias objetivas entre idiomas y dialectos, las personas que hablan 2 dialectos disfrutan de   los mismos beneficios que los bilingües. Estoy de acuerdo con un documento publicado por la Universidad de Cambridge por Steve McClanahan donde dicen que cambiar entre dos formas cualquiera del lenguaje, proporciona un estímulo adicional a la mente que conduce a un mayor rendimiento cognitivo.  

Es cierto que hay desventajas para los estudiantes bi-dialectales. En algunos países, algunos dialectos no son políticamente muy bien  considerados y todavía  pueden ser vistos como hablar el idioma "incorrectamente" en algunos sistemas educativos.


Hoy, los dialectos están más reconocidos en países de toda Europa y en otras sociedades democráticas, y su uso es más relevante. Nuestras sociedades muestran tendencia al pluralismo y a múltiples expresiones culturales. Cualquiera que pueda expresarse en al menos dos formas de lenguaje tendrá una clara ventaja sobre los monolingües en términos de estudios y empleo. 

viernes, 10 de agosto de 2018

Bidialectals: Do They Have the Same Benefits as Bilinguals?

Recently I read an article in a Website about the possible benefits of speaking more than one dialect. There are many studies and essays about the advantages of bilingualism. More benefits can be added for someone who can speak more than 2 languages. But, are those benefits shared by people who can speak 2 or more dialects? 

To better understand this question, we must first answer the question of what is a Dialect. According to the Cambridge Advanced Learner’s Dictionary & Thesaurus, Dialect is “a form of the language that is spoken in a particular part of the country or by a particular group of people”. The term dialect comes from ancient Greek διάλεκτος (diálektos) through Latin “dialectus”. The word “diálektos” in Greek means “Talk, Speech”.  See etymonline.

According to the Collins dictionary, people who are fluent in two dialects of a language are known as “Bidialectal” 

The definition of dialect does not have objective differences between this term and a language. There are no specifications on how much variation we need to see to consider the existence of other language or a dialect. In English, we could talk about different dialects when we compare the speech of Toronto and New York, or when we compare Cockney with Geordie dialect, or when we talk about Scots, a form of English that is considered by some as a different language and other people consider it an English dialect.

When we talk about groups of different languages, we can see groups of languages that are mutually intelligible, like the case of Swedish and Norwegian, separate Scandinavian languages but their speakers can easily understand each other. Portuguese and Spanish are also very similar languages. But languages like Arabic or Italian are famous for having a variety of dialects that in most cases are not mutually intelligible.

Many linguists like to repeat the phrase coined by the linguist Max Weinreich, that “a language is a dialect with an army and a navy”. Sometimes political criteria apply to consider 2 different forms of speech as separate languages. Swedish and Norwegian are languages of separate countries. Old books of linguistics, and sometimes not that old (I have just checked Trask R. L. “Historical Linguistics” printed in 1996), among the different Balto-Slavic languages we can read that one of them is Serbo-Croatian. Today, after the breakup of Yugoslavia, we have different new languages added to the list like Serbian, Croatian and Bosnian, but the variations that exist between them are not enough to make them not mutually intelligible.

Another situation is related with the prestige of a dialect. Very often, speaking in dialects was (and still is) associated with low status. The prestige of a form of speech is associated with a standard dialect, while non-standard dialects are those who traditionally lack prestige. 
In this article in Italian from patrimoni linguistici we can read a list of myths around dialects. Some of them are that they could prevent children to learn the national language, they might bring confusion and that they are a symbol of Isolation. Italy is famous for its diversity in dialects that are not mutually intelligible and today many linguists are considering them as separate languages that evolved from Latin itself and not from Italian.

Back to my question about the benefits of speaking more than one dialect, some recent researches have been published. In a publication about those researches, we can read about a study made by professionals from the University of Cyprus and the Cyprus University of Technology. They studied the cognitive performance of children who grew up speaking Cypriot Greek and Standard Modern Greek. They found that bi-dialectal children had better results than monolingual in tests of Memory, Attention and cognitive flexibility. This same article mentions a similar study in Norway where Norwegian children who were taught to write in 2 different forms of Norwegian language score higher than monolinguals in arithmetic and reading tests.

In my opinion, because there are no objective differences between Languages and Dialects, people who speak 2 dialects enjoy the same benefits as bilinguals. I agree with a paper published by Cambridge University by Steve McClanahan where they say that switching between any two forms of language, provides extra stimulation to the mind that leads to higher cognitive performance.   

It is true that there are disadvantages for bi-dialectal students. In some countries, some dialects are not politically in high regard and still, they might be seen as speaking the language “incorrectly” by some educative systems.


Today, dialects are more recognized in countries across Europe and in other democratic societies, and their use is more relevant. Today, our societies show a tendency to pluralism and multiple cultures. Anyone who can switch between any two forms of language will have a clear advantage over monolinguals in terms of studies and employment.