Kiam
ni legas la liston, ni trovas ke la plej populara lingvo inter ili estis la
franca, kun 27 filmoj. Tiam ni havas 12 filmojn en la Mandarina kaj 11 en la
Japana kaj en la itala. Inter ili estis 7-filmoj en la hispana.
La
unua loko estis por la Japana filmo 七人の侍 (Seven Samurai) aŭ La Sep
Samurajoj, direktita fare de
Akira Kurosawa; la itala filmo Ladri di biciclette aŭ Bicikloŝtelistoj, direktita fare de
Vittorio de Sica, havis la duan lokon kaj la tria loko estis por la Japana
filmo Tokia Rakontoj (Yasuĝiroo Ozu).
Malsamajn
interpretojn povus veni de ĉi tiu listo: kiuj plendas pri la hegemonio de Holivudo,
tiuj kiuj plendas ke anglalingvan institucion kvalifikas la filmojn produktitajn
en malsamaj lingvoj, kaj tiuj, kiuj povus vidi la tendencojn de la filmoj dum
la historio. Sed la filmoj estas vera maniero por montri kiel uzi la lingvojn
en malsamaj situacioj.
Dum
mia vivo, mi lernis malsamajn lingvojn. Sed ion kion miaj malsamaj instruistoj
havas komune estas ke ili ĉiuj rekomendis al mi trovi bonajn filmojn en ilia
lingvo. Filmoj eblas malkovri la vera parolo kaj kiel denaska parolantoj uzas
la lingvon. Vi povas paŭzi la filmojn kaj aldoni subtekstojn. Mi ŝatas spekti
filmojn en malsamaj lingvoj dum mia libera tempo.
Oni diras ke la filmoj komencis kun la fratoj Lumière. La unuaj filmoj estis
nigrablankaj kaj sen ajna registrita sono. Usono estis de la komenco la lando
kiu produktis la plej grandan nombron da filmoj, eĉ antaŭ ol la industrio translokiĝis
en Holivudo. Origine, la centro de la industrio estis en Nov-Ĵerzejo en la
Orienta marbordo, sed problemoj derivita de patentoj puŝis sendependaj
produktantoj por serĉi novajn lokojn por evoluigi siajn industrion sen katenoj
kaj tiel Holivudo iĝis la centro de la industrio.
Sed
Usono ne estis la nura lando kiu produktis filmojn de la komenco de la 20-a jarcento. Francio, konsiderita la naskiĝloko de la filmindustrio, ankaŭ
produktis rimarkindaj filmoj, kiuj estis eksportitaj al aliaj landoj, al Usono ankaŭ.
Ekzistis kelkaj filmoj produktitaj en Italio, Japanio, Britio kaj Kanado. Kelkaj
faktoj klarigas la sukceso de Holivudo kiel la enmigrinta komunumo en Usono kiu
trovis ŝancon por distro en la mutaj filmoj, ne gravas se ili estis fluaj
parolantoj de la angla aŭ ne, kaj la 2 mondmilitoj kiuj ankaŭ influis sur la
filmindustrio de Eŭropo kaj Japanio.
Post
1927, registrita sonoj estis uzita en la filmoj. La kvalito de la filmoj
plibonigis danke al Teknologio. La lingvoj akiris eminentecon en la
filmindustrio. Estas logika pensi ke la produktistoj uzis la lingvon de la
lando. Filmoj farita en Usono havis dialogojn en la angla kaj filmoj faritaj en
Francio havis dialogojn en la franca.
La
angla estis la hegemona lingvo en la filmindustrio. Sed kiam ni parolas pri la
plej bonaj filmoj ke ne estas en la angla, la plej uzataj lingvoj estis la
franca, la hispana kaj la itala. Filmoj en lingvoj kiel la Japana, la sveda, la
rusa kaj la germana estis ankaŭ inter la plej popularaj en la historio de la
filmoj, ĉar la riĉa tradicio de iliaj respektivaj filmindustrioj. Tamen, vidi,
ke lingvoj kiuj havas pli da parolantojn, kiel la Mandarena kaj la Hindia, ne ĉeestis
en la ĉefaj eventoj de la filmo ĝis lastatempe estas interesa. Filmoj en la
persa kaj la araba estas nun pli popularaj.
Se
ni legas pri la Oskar-Premioj por la plej bona fremdlingva filmo, ni povas vidi
ke ĉi tiu grava kategorio estas gvidita de filmoj en la itala kaj la franca. La
hispana venas en la tria loko, danke al 3 landoj kiuj prezentis filmojn kiuj
gajnis en ilia respektivaj jaroj, kaj 9 landoj kiuj havas nomumitajn filmojn.
Sed
se ni rigardas aliajn gravajn premiojn kiel Cannes, Venecio, Berlino kaj Donostia,
la angla ankoraŭ estas la plej aljuĝita lingvo, kaj la franca kaj la itala sekvas
en tiuj filmfestivaloj.
Hodiaŭ,
la panoramo de la filmindustrio ŝanĝiĝis. Usono ne estas plu la plej granda
produktanto de filmoj en la mondo. Laŭ la numeroj el UNESKO nuntempe la
plej granda produktanto estas Barato. Niĝerio estas nun la dua plej granda
produktanto. La angla ankoraŭ estas la plej uzata lingvo en ĉi tiu industrio.
Kion ni vidas pli ofte estas filmoj en la angla kreita kaj ludita de
profesiuloj kiuj ne estas denaskaj parolantoj de tiu lingvo.
Samtempe
ke la filmoj portretas la mondo kiu ĉirkaŭas nin, plurlingvismo aperas.
Tutmondiĝo alproksimiĝis la malsamaj kulturoj. La urboj
estas pli kosmopolita kaj tiu fenomeno estas ankaŭ reflektita en la kinejo. Se
unu persono ŝajnas esti ekstere de sia lando de origino, ĉi tiu kultura
diferenco kaj lingva diverseco devas esti reflektita kaj la filmoj komencas uzila malsamajn lingvojn.
Filmoj
estas kialoj por krei novajn lingvojn ankaŭ. Ekzistas listo de planlingvoj, kiuj
ŝuldas sian ekziston al filmo aŭ TV serio. La plej bonaj ekzemploj estas: la Klingona
lingvo: ĝi estas uzita en la serio Star Trek. En mia artikolo pri
planlingvojn, mi havas priskribon de tiu lingvo. La Altvaliria: ĉi tiu
lingvo estis kreita de David J. Peterson por esti uzita en la Televida serio Ludo
de Tronoj. La Dotraka, ĝi
estis ankaŭ kreita de D, J Peterson, sed por esti uzita en la romano serio Kanto
de glaco kaj fajro. La Navia estas lingvo kreita de Paul Frommer por
la filmo Avatar.
Por
fini mian artikolon, mi devas diri, ke mi ne estas spertulo en filmoj. Mi ne povas rekomendi
filmon, se mi ne spektis kaj ŝatis ĝin. La plimulto de la filmoj, pri kiujn mi legis en mia
esploro estis nekonataj de mi antaŭ ol legi ĉi tiu listo. Mi pensis ke estos
pli bone se mi nomas filmojn rekomenditajn por studentoj de malsamaj lingvoj
por plibonigi ilian scion kaj kapablojn por paroli ilin. Ĉi tie estas mia
elekto bazita sur pluraj paĝoj kiuj mi legis ĉe la Interreto (mi jam spektis
kelkajn de ili):
La plej bonaj filmoj por
la studentoj de la franca lingvo estas: Amélie (La Fabela Sorto
de Amélie Poulain), direktita fare de Jean-Pierre Jeunet [Tiu filmo estas en la
listo de la BBC], La gloire de mon père (La Gloro de mia
Patro) de Yves Robert, Intouchables
de Olivier Nakache / Eric Toledano, Les choristes (La Ĥorknaboj) de Christophe Barratier, Kirikou et la
sorcière (Kirikou kaj la Sorĉistino) de Michel Ocelot.
Se vi estas
interesita en la Kanadaj filmoj en la franca, ekzistas bona elekto. La plimulto de la listoj, kiujn mi
kontrolis, rekomendas filmojn kiel: Mon
oncle Antoine de Claude Jutra, Les ordres de Michel Brault, Les bons débarras (Francis Mankiewicz). Tiuj 3 filmoj estas inter la supraj
dek filmoj de Kanado. Por francaj studentoj ni povas rekomendi ankaŭ Monsieur Lazhar
(Philippe Falardeau).
Filmoj
rekomenditaj por la studentoj de la itala lingvo: Nuovo cinema paradiso de Giuseppe
Tornatore, La dolce vita de Federico Fellini. Ambaŭ filmoj
aperas en la listo de la BBC. Ambaŭ filmoj havas ankaŭ kelkajn dialogojn en
malsamaj lingvoj. Alia tre populara filmo rekomendita estas La vita è Bella de Roberto
Benigni.
Filmoj
rekomendita por la studentoj de la hispana: El laberinto del Fauno de Guillermo
del Toro, produktita en Hispanio kaj Meksiko; Todo sobre mi Madre (Ĉio pri Mia Patrino) de Pedro Almodóvar el
Hispanio, Ambaŭ filmoj aperas en la listo de la BBC; Amores Perros
de Alejandro González Iñárritu el Meksiko; Hable con ella de Pedro Almodóvar
el Hispanio; Mar Adentro de Alejandro Amenábar el Hispanio.
Filmoj rekomendita por la studentoj de la Germana: Das leben der anderen (La vivo de Aliuloj)
produktita de Florian Henckel von Donnersmarck; Aguirre, der zorn Gottes (Aguirre, la Kolero de Dio) de Werner Herzog; Ambaŭ filmoj
aperas en la listo de la BBC. Adiaŭ Lenino! de Wolfgang Becker; Nirgendwo in Afrika de Caroline Link.
Kelkaj filmoj rekomenditaj por lernantoj de la
rusa: Брат (Frato), direktita fare de Aleksei
Balabanov; Москва слезам не верит (Moskvo ne Kredas en Larmoj),
direktita fare de Vladimir Menŝov. Tiu filmo ricevis la Oskar-premion en 1980. Левиафан
(Leviafan), de Andrej Zvjagincev; Солярис (Solaris), de Andrej
Tarkovskij. Tiu lasta filmo aperas en la listo
de la BBC.
Kelkaj
filmoj rekomenditaj por la studentoj de la Mandarina:
大红灯笼高高挂 (Dà hóng dēnlong gāogāo guà) Pendu la Granda
Ruĝa Lanterno, direktita fare de Zhang Yimou; 卧虎藏龙 (Wò hŭ cáng longa) Tigro
kaj drako, de Ang Lee; 饮食男女 (Yĭn shí nán nü) Manĝi drinki viro virino, ankaŭ direktita fare
de Ang Lee; Tiuj filmoj
aperas en la listo de la BBC. 蓝风筝 (Láng Fēngzheng) La Blua Kajto, de Tian Zhuangzhuang; 归来 (Guī lái) Reveno, de Zhang Yimou;
Kelkaj
filmoj rekomendita por lernantoj de Esperanto: Inkubo,
direktita fare de Leslie Stevens kaj produktita en Usono. Angoroj, direktita fare de
Jaques-Louis Mahé kaj produktita en Francio. Gerda Malaperis!, direktita fare de
Joe Bazilio Costa kaj produktita en Brazilo.
Fine, la filmoj kiuj mi rekomendas por lingvemuloj:
-Pontypool Tiu Kanada filmo estis direktita fare de Bruce
McDonald. Ĝi havas dialogojn en la angla kaj la franca kaj kun mistero, ke nur
lingvisto povas solvi.
-Perdita En la Traduko: Direktita fare de Sofia
Coppola, tiu filmo havas dialogojn en la angla kaj la Japana dum la rakonto
disvolvas en Tokio.
-La Pasiono de Kristo: Tiu filmo direktita fare
de Mel Gibson uzas plejparte Aramea lingvo, kun kelkaj dialogoj en la latina
kaj la hebrea. Skriptoj estis plejparte tradukita de la pastro William Fulco. Interesa
afero estas ke ili ne uzas la Kojnea Greka lingvo ĉar ekzistas neniu fontoj kiu
montras kiel ĝi estis parolita en tiu regiono.
-Stargate: tiu filmo de Roland Emmerich uzas
plurajn lingvojn kiel la angla, la sveda, la araba, la norvega kaj Egipta, kie
interpreto de hieroglifoj estas parto de la rakonto.
