Jean Sorel: A Hero to Remember!

A couple of weeks ago, I received the magazine of the Esperanto Association of Canada, “Lumo”. I had the opportunity to read some interesting articles.

To be a member of an Esperanto association and to meet with  Esperantists, it means to be in contact with some people that are real polyglots and those who have done great contributions with their languages skills.  This time, LUMO has a great article where they mention a very Special and great Esperantist and a Polyglot, who passed away some months ago, but had done great contributions to Canada. I am talking about Jean Sorel. To read about his life had a great impact on me.  

Jean Sorel – was born blind in Jacmel, Haiti, in 1928, but being blind was not an obstacle to educate himself, learn, teach, live, travel, nor to perform any of his favourite activities.

But his Mother exercised a great influence over him, relevant to his desire to excel and to his initiation in the world of languages, one of his greatest passions. His Mother made him learn French, English and Spanish from his early childhood. We must not forget that in Haiti, the language spoken by the majority is Creole that today is considered a separate language from French. In Haiti, French and Creole are the official languages.  

Thanks to a friend who had connections with France, Jean could get books in Braille from that country and became the first Haitian to learn Braille.

Jean Sorel, could continue with his education in Perkins High school for blind in Boston. From there, he went to Harvard where he got a degree in Teaching.

He returned to Haiti with a guide dog, being the first Haitian to walk in the streets of its capital Port-au-Prince, with a guide dog.

Jean Sorel, dedicated his life to teach: He taught blind children, he taught English, and he taught pedagogy for teachers, who later will work with blind students. Jean also dedicated to work for emancipation of visually impaired people in Haiti. He was the cofounder of the Haitian Association for Help Blind people, where he became his General Secretary. Jean, later, had his own Radio program in Radio Haiti, something that ended up making him famous but also allowed him to spread his teachings and his work to create awareness about the situation of blind and visually impaired people in the Haitian Society. By the way, it is said that one of the favourite hobbies of Jean, was to listen to his HF Radio to listen to programs from all over the world, keep him listening to programs in English and Spanish, but it is also said that he had curiosity for radio programs in German and Italian. 

The political situation in Haiti during the dictatorship regime of Duvalier, lead him to emigrate. USA was the chosen destination, and he was accepted. But Destiny had a different country for him that would become his permanent home: Canada. The Hadley school, that provide distance education (correspondence courses) for visually impaired, and where Jean himself was a student, they needed a French and English teacher for their office in Montreal. Then, Jean arrived to Canada in 1964 and he settle in that city.

In 1965, Jean learnt Esperanto, a language with some ideals that made impact on him. Jean dedicated himself to spread this language and with time became the vice-president of the Esperanto club of Montreal. Jean also started to teach this language.  

Jean Sorel was cofounder of the Association of Blind and Visually Impaired Haitians of Québec (AAAHQ, according to its initials in French) where he was also its vice-president. Jean was also a honorary member of the Association for Integration of Multiethnic Handicapped People of Québec. This activism lead him to work hard for the emancipation of Blind and visually impaired in Canada, and to continue with his support to those Associations that do this same job in  Haiti, through sending donations, printed books in Braille, and white canes. But in Montreal, Jean had also his own weekly Radio programme in cfmb radio, during the hours dedicated to the Haitian Community.

All those things made Jean Sorel an influential person, someone who had used his linguistic skills to help blind, visually impaired and those Newcomers who arrived to Montreal, someone who has created awareness about the integration of handicapped people. But overall, he was a Great Educator.

In the web page of Radio Canada international we can read this article http://www.rcinet.ca/francais/archives/chronique/portraits/13-44_2013-03-01-jean-sorel-de-jacmel-a-montreal-un-exceptionnel-parcours-dans-le-noir/

The web page of the Association of Blind and Visually Impaired of Québec dedicated also this page http://raaq.qc.ca/sorel-jean/ a well deserved honour, but at the same time, it may be a very small step to remember the good deeds of this Polyglot Hero. 

Jean Sorel: Un Héroe para Recordar!

Hace un par de semanas, recibí la revista de la Asociación de Esperanto de Canadá, la revista “Lumo”. Tuve la oportunidad de leer algunos artículos interesantes.

Pertenecer a una Asociación de Esperanto y reunirse con Esperantistas, significa estar en contacto con algunas personas que son verdaderos políglotas y que han hecho grandes aportes con sus conocimientos en idiomas. Esta vez, la revista LUMO menciona a un Esperantista y Políglota  muy especial, que falleció hace algunos meses, pero que ha dado grandes aportes a Canadá. Se trata de Jean Sorel. Leer sobre su vida me impresionó bastante.  

Jean Sorel – nació ciego en Jacmel, Haití, en 1928, pero la ceguera no fue un obstáculo para educarse, aprender, enseñar, vivir, viajar, ni para realizar sus actividades favoritas.

Pero posiblemente, su Madre fue una gran influencia tanto para ese espíritu de superación que lo caracterizó, como para ser iniciado en ese mundo que tanto le apasionaba, como son los idiomas. Su Madre procuró que el pequeño Jean aprendiera desde su infancia el Francés, el Español y el Inglés. No se debe olvidar que en Haití, la lengua que realmente se habla es el Creole Haitiano, que hoy está considerada como un idioma separado del Francés. En Haití, tanto el Francés como el Creole son idiomas oficiales.   

Gracias a una persona amiga con nexos con Francia, Jean pudo obtener desde ese país libros en Braille y se convirtió así en el primer haitiano en aprender Braille.

Jean Sorel, logró proseguir sus estudios superiores en la escuela secundaria Perkins para invidentes, localizada en Boston. De allí pasó a Harvard donde se especializó en Pedagogía.

Al volver a Haití, lo hizo acompañado de un perro Guía (Perro Lazarillo), siendo el primer haitiano en caminar por las calles de su capital Port-au-Prince, acompañado de un perro guía.

Jean Sorel, se dedicó a la enseñanza: enseñó a los niños invidentes, enseñó inglés, y enseñó pedagogía a maestros, formando a aquellos que trabajarían luego con alumnos invidentes. Jean también se dedicó a trabajar por la emancipación de los invidentes en Haití. Fue cofundador de la Sociedad Haitiana de Ayuda a los Invidentes y de la cual llegó a ser Secretario General. Posteriormente, tuvo su propio programa en Radio Haití, algo que lo hizo muy conocido pero que también permitió llevar su labor educativa y en pro de los invidentes en medio de la sociedad Haitiana. Precisamente, una de las cosas que se dice de Jean, es que entre sus distracciones, estaba la de manipular su aparato de Radio de onda corta y así escuchar programas de otras partes del mundo, algo que le permitió mantener a nivel sus conocimientos en Inglés y Español, pero también se dice que a él le daba curiosidad los programas en Alemán y en Italiano.  

La situación política en Haití, en plena dictadura de Duvalier, lo lleva a emigrar. Estados Unidos fue el destino que el escogió, y allí fue aceptado. Pero el destino le tenía otro país que pasaría a ser su hogar permanente: Canadá. La escuela Hadley que da clases por correspondencia para invidentes, y de la cual el propio Jean fue estudiante en el pasado, necesitaba un profesor de Inglés y Francés para su sede de Montreal. Fue así como Jean llegó a Canadá en 1964 y se estableció en esa ciudad.

En 1965, Jean aprende Esperanto, una lengua cuyos ideales le causaron impacto. Jean se dedicó a la difusión de esta lengua y llegó a ser vicepresidente del Club de Esperanto de Montreal. Jean también dedicó tiempo a la enseñanza de este idioma.

Jean Sorel fue cofundador de la Asociación de Haitianos Invidentes y con Deficiencias Visuales de Québec (AAAHQ, según sus siglas en Francés) de la cual fue su vicepresidente. Jean fue también miembro honorario de la Asociación Multiétnica para la Integración de las Personas Discapacitadas de Québec.  Este activismo le llevó a trabajar duro por la emancipación de las personas Invidentes en Canadá, y a seguir colaborando con las asociaciones que realizan el mismo trabajo en Haití, a través del envío de donaciones, libros impresos en Braille, y bastones para invidentes. Pero en Montreal, Jean tuvo su propio programa semanal de radio en la emisora cfmb radio, durante una de las horas dedicadas a la comunidad Haitiana.

Todas estas cosas han hecho de Jean Sorel, Una persona influyente, una persona que ha usado sus talentos lingüísticos para ayudar tanto a los invidentes como a los inmigrantes que llegaban a Montreal, una persona que ha creado conciencia sobre lo que es la integración de las personas discapacitadas, y por sobretodo un Educador Modelo.

En la página de Radio Canada international se puede leer este artículo http://www.rcinet.ca/francais/archives/chronique/portraits/13-44_2013-03-01-jean-sorel-de-jacmel-a-montreal-un-exceptionnel-parcours-dans-le-noir/

La página de la Agrupación de Invidentes y Deficientes Visuales de Québec  también le dedicó esta página http://raaq.qc.ca/sorel-jean/ un homenaje merecido, pero al mismo tiempo, tal vez sea muy poco para recordar las obras de este Héroe Políglota. 

Kanado 150

La 1-a Julio 2017, ni celebris la 150-a jariĝon de Kanado. Mia kontribuo al la lando por tia feston estas tio ĉi artikolo, kie mi parolas pri la rilato ke estas inter Kanado kaj la lingvoj, ke mi prezentas en 10 interesaj punktoj. Kelkajn punktojn povus esti aktualiĝita kun la datumojn de la Censo 2016 rilate kun la lingvojn kiam ili estos eldonita. Jen miajn punktojn.         

 

 1.- Kanado havas 2 oficialajn lingvojn: La Angla kaj la Franca. Tio signifas ke ambaŭ havas egala statuso en la federala nivelo kaj la servoj de la registraro devas esti haveblajn en ambaŭ lingvojn. En la parlamento, en la 2 ĉambroj, la diskutoj kaj la debatoj povus esti en la Angla kaj / aŭ en la Franca kaj la leĝoj devas esti skribita en ambaŭ lingvoj. La Administracio kaj la federalaj tribunaloj devas esti dulingva. Sed la dulingvismo en Kanado ne signifas ke la provincojn devas esti ankaŭ dulingvajn. Fakte el la 10 provincoj nur unu estas dulingva: Nov-Brunsviko. La provinco de Kebekio estas la sola ke havas la Franca kiel la oficiala lingvo, sed havas kelkajn servojn en la Angla. Tamen la plimulto de la aliaj provincoj estas anglalingvaj, ili havas ankaŭ kelkajn servojn en la Franca. La dulingvismo en Kanado nek demandas ke la Civitanoj devas paroli ambaŭ lingvojn. Fakte, el pli ol 33 milionoj de personojn ke loĝas en Kanado laŭ la censo 2011, nun 5.8 Milionoj estas dulingvaj en la Angla kaj la Franca. En la lando loĝas pli ol 4 milionoj de personoj ke parolas la Franca sed ne povas paroli la Angla. La pli multo de la Franclingva parolantojn kaj de la dulingvajn loĝas en Kebekio.

2.- Hodiaŭ ekzistas pli ol 60 indiĝenajn lingvojn en Kanado. Laŭ la censo 2011, ekzistas proksimume preskaŭ 213.000 parolantojn de indiĝenajn lingvojn. La 3 plej parolantaj indiĝenaj lingvoj estas la Kria kun pli ol  83.000 parolantoj, Inuktituta kun pli ol 34.000 kaj la Aniŝinabeka lingvo kun pli ol 19.000. En la retpaĝo  https://slmc.uottawa.ca/ , de la Universitato de Otavo por la mastrumado de la lingvoj en Kanado, ni povas legi ke en Kanado ekzistas 8 grupojn de indiĝenajn lingvojn, kaj la plej gravajn estas la Algonkena, la Na-Denea kaj la Eskim-Aleuta lingvaro. La Nordokcidentaj Teritorioj havas 9 indiĝenaj lingvoj ke estas oficialajn lingvojn. La Inuktituta lingvo, ke estas Eskim-Aleuta, estas oficiala en la Nordokcidentaj Teritorioj kaj en Nunavuto. Multaj de la indiĝenajn lingvojn estas rekonitaj en la Provincoj.

3.- La Nacia Devizo de Kanado estas en la Latina lingvo, “A mari usque ad mare”, ke estas tradukita kiel “De Maro al Maro”. En la retpaĝo  de la Canadian Encyclopedia http://www.thecanadianencyclopedia.ca/ ni povas legi ke la moto estas el Versiklo de la Biblio, Psalmo 72:8, ke en tia tempo estis legita en la Latina lingvo. La versiklo diras “Et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos terrae”.  La Akto de la Dominio Kanado en 1867, elektis tia Frazo kiel la Moto de la Lando. Sed ne nur Kanado kiel lando elektis devizon en la Latina lingvo. El 8 provincoj ke havas moton, 6 el ili elektis moton en la Latina lingvo. Kiel ekzemplo mi parolas pri mia propra provinco, Ontario, kia devizo estas “Ut Incepit Fidelis sic Permanet” ke estas tradukita kiel “Fidela de la komenco, Fidela Ŝi restas”.

4.- La Nacia Himno de Kanado, O Canada! Estis unue kantita je la 24-a de Junio de 1880 kaj proklamiĝis kiel nacia Himno je la 1-a de Julio de 1980. La oficiala Teksto estas en la Angla kaj en la Franca. Ne multajn personojn scias ke la tekstojn en ambaŭ lingvoj ne havas la sama signifo. La unua versio de la teksto estas en la Franca, komponita de la Kanadano advokato Sir Adolphe-Basile Routhier. Ankoraŭ la teksto estas uzita. La teksto en la Angla ŝanĝis. Sed ankaŭ ekzistas dulingva teksto ke kombinas versojn de la oficialaj tekstoj en la Angla kaj en la Franca. Ekzistas ankaŭ ne oficialaj versioj en aliajn lingvojn ke estis ankaŭ kantitaj en publikaj eventoj. En la retpaĝo  http://adamhill.ca/ocanada/ ni povas trovi tradukoj de O Canada en aliajn lingvojn, tio inkluzivas tekstojn en indiĝenajn lingvojn kiel la Inuktituta, Kria aŭ en la Mikmaka lingvo, kaj ni havas tradukojn en aliajn lingvojn parolintaj por la enmigrintojn kiel la Itala, la Germana, la Ukraina, Tagaloga kaj pli novajn tradukojn kiel la Araba. Fakte, la plimulto de la tradukoj de O Canada, estas el la Angla versio. La Pola traduko kantas preskaŭ la sama teksto kiel la Angla versio, kvankam la versioj en la Ukraina kaj la Araba estas bazitaj el la Angla sed la teksto ne estas sama. Ekzistas ankaŭ versio de la teksto  en la Latina, bazita el la Franca versio.

5.- Esti dulingva ne estas postulo por esti la Ĉefministron de Kanado. Tamen, post la Administrado de la Ĉefministro Lester Pearson, ĉiuj la Ĉefministroj povis paroli ambaŭ la Angla kaj la Franca. Kanado havis Ĉefministroj ke estis denaska parolantoj de la Angla kaj de la Franca, havis Ĉefministroj ke parolis Nur la Angla kaj kiuj parolis flue en ambaŭ. Neniu Ĉefministro parolis nur la Franca. Wilfred Laurier estis la unua dulingva Ĉefministro kaj la unua Denaska parolanto de la Franca en la posteno. Estas interesa afero ke la unuaj 2 Ĉefministrojn de Kanado,  John MacDonald kaj Alexander Mackenzie, ambaŭ naskiĝis en Skotlando kaj eble ambaŭ estis denaska parolantoj de alia lingvo: la Skotgaela.

6.- Kelkajn indiĝenajn lingvojn en Kanado uzas iliaj propra skribsistemo, ke ne estas uzita en aliaj landoj. Tia silaba skribsistemo estis kreita por la Angla Misiisto James Evans. Post lia Ordigo kiel Metodista Ministro, li predikis al la indiĝenojn ke parolis la Kria kaj la Aniŝinabeka lingvo. En www.proel.org ni povas legi la historio de tia skribsistemo. Li klopodis traduki la Biblio al tiaj lingvoj kaj uzis la Latina literoj, sed kiuj klopodis legi la tekstoj vidis ke ne estis facila por kompreni ilin. Tiaj lingvoj havas tre malsamaj sonoj ne subtenataj kun la Latina Skribsistemo. Ekzistas ankaŭ tre longaj vokaloj kaj kelkajn vortojn estas tre longajn. Tiam li decidis krei silaba skribsistemo kun geometriaj figuroj, tre facilaj por lerni. La sama figuro povas rotacii kaj la sama signo akompanita de malsaman vokalon. Ekzemple ni povas paroli pri la signo ˂ = “pa”, ˃ = “pu”, ˄ = “pi” kaj ˅ = “pe”.  La signoj indikante dekstren signifas ke ĝi havas “a”. Se la signo indikas malsupren ĝi havas “i”, ktp. La sama sistemo estis adoptita por lingvojn kiel la Inuktituta kaj la  Ĉipevajana lingvo. La Inuktituta estas la lingvo ke pli uzas ĝin.

Kelkaj Ekzemplojn:

Esperanto                 Kria                                        Inuktituta

-Bonvenon               ᑕᑕᐊᐧᐤ  Tatawaw      ᑐᓐᖓᓱᒋᓪ  Tunngasugit

-Kiel Vi Fartas?        ᑕᓂᓯ  Tanisi           ᖃᓄᐃᑉᐱᑦ  Qanuippit

-Dankon                    ᑭᓇᓈᐢᑯᒥᑎᐣ Kinanaaskumitin          ᖁᔭᓐᓇᒦᒃ  Qujannamiik

-Maro                         ᑭᐦᒋᑲᒥ Kichikami      ᑕᕆᐅᖅ Tariuq

-Blanka Urso                        ᐋᐸᐢᐠ  Wapask        ᓇᓄᖅ Nanuq

En http://www.translitteration.com/transliteration/en/inuktitut/canadian-aboriginal-syllabics/ estas tre facila klavaro por skribi en la Inuktituta. La vortojn uzitajn estis trovitaj en http://www.tusaalanga.ca/glossary.  En la retpaĝo http://www.creedictionary.com/ ni povas trovi la signifoj de vortojn en la Kria kaj ankaŭ ekzistas klavaro en la Kria kun malsamaj opcioj.

7.- La Kanadanoj Franca parolantoj estas mondfamaj por paroli ilian manieron de la franca lingvo, ke multfoje ne estas facila por kompreni se vi parolas la Franca kiel en Francio aŭ vi kutimas al la parolmaniero de Francio. Laŭ Canadian Encyclopedia, ekzistas malsamaj formoj de la Franca lingvo en Kanado, kaj la plej gravaj estas la Franca de Kebekio kaj la Akadi-Franca lingvo. Ankaŭ ekzistas la Franca lingvo parolantaj por la Metisoj kaj la Madaŭaskaj. Tamen ekzistas diferencojn inter la Metropolita Franca kaj la Kanadana, ili povas interkompreni unu el alia kiam ili skribas aŭ parolas formale. Sed kiam ili parolas neformale tiam estas ke ili ne povus interkompreni. La kanadana Franca adoptis kelkajn Anglajn vortojn El la Britoj kaj Usonanoj. Ni povas trovi vortojn kiel “Chum” por la amikoj, “Blonde” por Amikino, “Pentoute” ke estas kiel diri “Pas du tout” ke estas ankaŭ tradukita kiel “Ne tute” en Kebekio. La vorto “tu” anstataŭ “vous” estas uzita plej ofte en Kebekio. Ekzistas pli diferencojn inter ili, kelkajn estas en la Gramatiko. Mi ne estas sperton en la Franca lingvo, do mi preferas aludi al retpaĝoj kie ekzistas pli informo kiel en  https://www.talkinfrench.com/canadian-french-difference/

8.- La Kanadana Angla lingvo ekzistas kiel aparta Angla varianto, kun ĝia propra prononco kaj leksikono. Sed ĝenerale, la Kanadana Angla lingvo estas tre simila al la Usona kaj Brita. Kaj pri la Ortografio, jen kelkajn ekzemplojn:  

Kanado                    Britio                         Usono

-Summarize             Summarise               Summarize

-pyjamas                  pyjamas                     pajamas

-cozy                         cosy                           cozy

-grey                          grey                            gray

-Encyclopedia        Encyclopaedia         Encyclopedia

-centre                      centre                        center

-organization          organisation             organization

-panellists                panellist                    panelist

-criticize                    criticise                      criticize

-colours                    colours                      colors

9.- Laŭ la retpaĝo http://www12.statcan.gc.ca de Statistics Canada, ekzistas pli ol 200 lingvojn parolantajn en Kanado, Laŭ la Censo 2011. Sed en tia retpaĝo, ekzistas ankaŭ tre interesaj datumoj, kie la lingvoj estas grupitaj por lingvaroj. En 2011, ekzistis 3 lingvaroj ke jam havis pli ol unu miliono de parolantoj en Kanado. Ili estas: la Latinida Lingvaro, kun preskaŭ 1.2 milionoj de parolantoj de lingvojn kiel la Hispana, la Itala, la Portugala kaj aliajn lingvojn ke ĉi tie ne mencias kiel la Rumana kaj la Kataluna; La Hindirana Lingvaro, kun preskaŭ 1.18 milionoj de parolantoj de lingvoj kiel la Persa, Urdua, Panĝaba, Hindia, Guĝarata kaj aliajn lingvojn ke ĉi tie ne mencias kiel la Paŝtoa; La Ĉinotibetana lingvaro, la plej granda ol la ne Hindeŭropaj lingvaroj ke estas parolinta en Kanado, kun pli ol 1.112 milionoj de parolantoj.  

 10.- Ĉu vi bezonas atestitan tradukiston en lingvojn kiel la Aramea, Gagauza, Tvia, Keĉua, Tahitia, Tibetana, Evea ktp?  Vi ne bezonas vojaĝi al malproksima lando por trovi ilin. ¡Venu al Toronto!  Unu el la plej multlingvaj urboj de la Mondo kaj kie ekzistas interpretado kaj tradukado servoj en lingvojn ke ni ne supozus trovi ilin en Toronto, urbon kie ĉio rilate kun lingvojn estas eble.  

Happy 150th Anniversay Canada!

Oh Canada! Our Home and Native Land! The true North strong and free!

My Best wishes for a very special Anniversary! Success and Happiness for those who live in this country! Many Dreams Become True!  Happy Canada Day!  

O Canada! Ton histoire est une épopée, Des plus brillants exploits!

Que ce jour t’apporte toutes les choses et les souvenirs qui te font sourire ! Bonne fête du Canada !

ᐆ ᑲᓇᑕ! ᓄᓇᑦᓯᐊ  

ᓇᓪᓕᐅᓂᖅᓯᐅᑦᓯᐊᕆᑦ!

ᐆ  ᑲᓇᑕ!  ᒥᔪ  ᓂᐦᑕᐃᐧᑭᐃᐧᐣ  ᑭᓯᑲᐤ 

O’ Canada! Mino-Dibishkaan!

¡Canadá! ¡Tierra de Libertad! ¡Tierra que Amamos!

Mis Mejores deseos para ti por Este Aniversario tan especial y el Futuro será aún mejor!  

O Canada! Patria d’amor, glorioso il tuo cantar!

Tanti Auguri! Buon Anniversario!

کانادا!  کشور بزرگ!  کشور عشق!  زادروزت خجسته باد! شاد وپیروز باشید!

  صد هزارا ن هزار آفرین باد

加拿大！ 祝你的生日充满欢乐!

קנדה!  תודה על כל מה  שנתת לנו שבאנו לגור פּה! שלום וברכות ליום הולדתך

О Канада! Кохана вітчизно! Щиро вас вітаємо з день ювілей! многая літа!

يا كندا يا بيتنا!  ارض الحب والفرح!  يوم كندا سعيد

O Канада! Ти наша родина!  Любовь к тебе во всех твоих верна!  Желаю всего лучшего с Днём рождения!

O Kanado! Mi kore Salutas vin por vian 150-an jariĝon. Miaj bondezirojn! Sanon kaj sukcesojn por ĉiuj ke loĝas en la lando.

O Kanada! Maligayang kaarawan!

Canada 150

This July 1^st 2017, we will celebrate the 150 Anniversary of Canada. My gift to this great country is this article where I highlight the relations that exist between Canada and Languages, in 10 interesting points. Some points may be updated once the data from Census 2016 regarding languages is released. Here are my points.      

1.- Canada has 2 official languages: English and French. This means that both languages enjoy equal status and at a federal level, services must be available in both languages. In the parliament, in both, the House of Commons and in the Senate, discussions can occur in English and/or French and the legislation must be enacted in both languages. Federal Administration and Federal courts are also bilingual. But bilingualism in Canada does not mean that provinces must be Bilingual, in fact, only one in 10 provinces have official Bilingual status: New Brunswick. The province of Quebec is the only one that has French as its official language but offers some services in English. Most of the other provinces, although are mainly Anglophones, offer also some services in French. Bilingualism in Canada does not require individuals to be Bilingual, in Fact, out of more than 33 million people who live in Canada according to the 2011 census, only 5.8 Million are bilingual in English and French. There are more than 4 million people in Canada who speak French but do not know English. Most of French only speakers and most of the people who speak English and French live in Quebec.

2.- There are more than 60 aboriginal languages in Canada. According to 2011 Census, there are aprox. 213.000 Speakers of Aboriginal languages. The 3 most spoken languages are Cree, with more than 83.000 speakers, Inuktitut with more than 34.000 and Ojibway with more than 19.000. In the page of the University of Ottawa for language management in Canada, https://slmc.uottawa.ca/ , it can be read that aboriginal languages in Canada are allocated in 8 linguistic groups, being the most common the Algonquian family, Na-Dene Family and Eskimo-Aleut, This last is considering the number of speakers of those languages. There are 9 aboriginal languages that enjoy official status in Northwest Territories. Inuktitut, an Eskimo language, has official status in N.T and in Nunavut. Most of aboriginal languages have recognition in the Provinces.

3.- The official motto of Canada is in Latin, “A mari usque ad mare”, which is translated as “From Sea to Sea”. In the website of the Canadian Encyclopedia http://www.thecanadianencyclopedia.ca/ there is a page where this motto is explained. This Phrase was taken from the Bible’s Psalm 72:8, that in that time it was mainly read in Latin. The whole phrase is “Et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos terrae”.  This was chosen as the motto of the Dominion of Canada in the act that was drafted in 1867. But is not only the nation who has chosen a motto in Latin. From the 8 provinces who also have a motto, 6 of them chose one in Latin. As an example, I mention my own province, Ontario, whose motto is “Ut Incepit Fidelis sic Permanet” translated as “Loyal she began, Loyal she remains”.

4.- Canada’s National anthem, O Canada! Was first played on June 24^th 1880 and proclaimed to be the national anthem on July 1^st 1980. It has an official lyric in English and another in French. Not many people know that both lyrics do not have the same meaning. The original lyrics were written in French by Canadian lawyer Sir Adolphe-Basile Routhier. We still have the same lyrics today. For reasons we are not going to write about, the lyrics in English were changing throughout the years. There is also an official Bilingual version that combines phrases from both official lyrics in English and French. There are also non official versions in other languages that have even been sung in public events. In the website http://adamhill.ca/ocanada/ we can see translations of the lyrics of O Canada in many other languages, starting from aboriginal languages like Inuktitut, Cree or Mi’kmaq, to other languages spoken by immigrants like Italian, German, Ukrainian, Tagalog and a more recent translation in Arabic. It is curious that most of the translations of O Canada, are based in the English version. The Polish translation is almost the same as in English, while the Ukrainian and Arabic versions are still based in the English lyric but the final lyrics are different. There is also a Latin Lyrics, based in the French version.

5.- Being bilingual is not a requirement to be Prime Minister of Canada. However, after the government of the Right Honourable Lester Pearson, the tendency has been that all Prime Ministers were able to communicate in Both English and French.  Canada had had Prime Ministers who were either Native speakers of English or French, who were English only speakers or who were fluent in both. Wilfred Laurier was the first French Native speaker and the first Bilingual Prime Minister of the country. None French only speaker has been in this position, and this is explained because the majority of MP in the Canadian parliament are Anglophones and in this position the person needs to lead a majority. All the Prime Ministers had had a diverse cabinet with members of both communities. It is also interesting to note that the first 2 Prime Ministers of Canada, John MacDonald and Alexander Mackenzie, both were born in Scotland, and their mother tongue was probably not English, by Gaelic.

6.- Some Aboriginal languages in Canada use their own script system, that is not used in any other country. This system is syllabic and was invented by English Missionary James Evans. After he was ordained as Methodist Minister, he went to preach to Aborigines who spoke Ojibway and Cree. In www.proel.org can be read the history of this script. He tried to translate the Bible to those languages using Latin script, but those who tried to read what he wrote had a very hard time understanding it cause those languages has very different systems of sounds that are hardly compatible with Latin, the use of long vowels are common and some words are finally very long. Then he created a script base on syllables based on Geometry, very easy to learn. The same symbol can be rotated resulting in same consonant with a different vowel. As an example, ˂ = “pa”, ˃ = “pu”, ˄ = “pi” and ˅ = “pe”.  Symbols oriented to the right are accompanied by an “a” sound. If it is oriented Down then It has an “I” sound, and so. This same system was later adapted to languages such as Inuktitut and Chipewyan. Inuktitut is the language that uses it the most.

Some Examples:

English                      Cree                                       Inuktitut

-Welcome                  ᑕᑕᐊᐧᐤ  Tatawaw      ᑐᓐᖓᓱᒋᓪ  Tunngasugit

-How are you?         ᑕᓂᓯ  Tanisi           ᖃᓄᐃᑉᐱᑦ  Qanuippit

-Thank You              ᑭᓇᓈᐢᑯᒥᑎᐣ Kinanaaskumitin          ᖁᔭᓐᓇᒦᒃ  Qujannamiik

-Sea                           ᑭᐦᒋᑲᒥ Kichikami      ᑕᕆᐅᖅ Tariuq

-Polar Bear               ᐋᐸᐢᐠ  Wapask        ᓇᓄᖅ Nanuq

In http://www.translitteration.com/transliteration/en/inuktitut/canadian-aboriginal-syllabics/ there is a very easy to use keyboard to write in Inuktitut. The words used here were searched in http://www.tusaalanga.ca/glossary.  In the page http://www.creedictionary.com/ you can find meanings of words in Cree and a keyboard in Cree with different options.

7.- Francophone Canadians are famous for speaking a different kind of French, very often not really intelligible with French Speakers more used to the way it is spoken in France. According to the Canadian Encyclopedia, there are many variants of French language spoken in Canada, being the main ones the French spoken in Quebec and the one spoken by Acadians. There are other variants like Metis and Madawaskan. Although there are differences between Metropolitan French and Canadian French, they can understand each other by written and when they speak formally. It is when they speak informally when they may not understand each other. Canadian French has adopted many English words from the British and the USA. We can find words like “Chum” for friend, “Blonde” for Girl friend, “Pentoute” like saying “Pas du tout” also translated as “Not at all” In Quebec. The word “tu” instead of “vous” is used much more than in France. There are much more differences, some of them even go to the Grammar. Because I am not an expert in this topic, I prefer to refer my readers to other pages where they can find more info, one of them is https://www.talkinfrench.com/canadian-french-difference/

8.- Canadian English exists as a separate variety of English, with its pronunciation and Vocabulary. But its features still are similar to the English spoken in the USA and in the UK. About the spelling…..“Let’s summarize: Wearing my pyjamas, I am sitting in my cozy grey sofa reading the Canadian Encyclopedia. In the centre of the organization, the panellists criticize the colours used for the presentation.

9.- According to the page http://www12.statcan.gc.ca from Statistics Canada, there are more than 200 languages spoken in Canada, and the source of this information is the Census 2011. But this page also shows a very interesting table where the languages of the immigrants are classified by family of languages. In 2011, there were 3 families that already had more than a million speakers in Canada. They were: Romance languages, with almost 1.2 million speakers of languages that include Spanish, Italian, Portuguese, and other languages not mention like Romanian and Catalan; Indo-Iranian languages with almost 1.18 million speakers of languages that include Persian, Urdu, Punjabi, Hindi, Gujarati and many other languages not mention like Pashtu for example; Chinese languages, the biggest non Indo-European family of languages spoken in Canada, with more than 1.112 million speakers.   

10.- Do you need a certified translation to or from a language like Assyrian, Gagauz, Twi, Quechua, Tahitian, Tibetan, Ewe and many other?  You do not need to go that far. Come to Toronto! One of the most multilingual cities in the world and where there are interpretation and translation services in many languages you would not expect. Toronto, a city where anything related with languages is possible.   

   

Oh Canada! Our Home and Native Land! The true North strong and free!

My Best wishes for a very special Anniversary! Success and Happiness for those who live in this country! Many Dreams Become True!  Happy Canada Day!  

O Canada! Ton histoire est une épopée, Des plus brillants exploits!

Que ce jour t’apporte toutes les choses et les souvenirs qui te font sourire ! Bonne fête du Canada !

ᐆ ᑲᓇᑕ! ᓄᓇᑦᓯᐊ  

ᓇᓪᓕᐅᓂᖅᓯᐅᑦᓯᐊᕆᑦ!

ᐆ  ᑲᓇᑕ!  ᒥᔪ  ᓂᐦᑕᐃᐧᑭᐃᐧᐣ  ᑭᓯᑲᐤ 

¡Canadá! ¡Tierra de Libertad! ¡Tierra que Amamos!

Mis Mejores deseos para ti por este Aniversario tan especial y el Futuro será aún mejor!  

O Canada! Patria d’amor, glorioso il tuo cantar!

Tanti Auguri! Buon Anniversario!

کانادا!  کشور بزرگ!  کشور عشق!  زادروزت خجسته باد! شاد وپیروز باشید!

  صد هزارا ن هزار آفرین باد

加拿大！ 祝你的生日充满欢乐!

О Канада! Кохана вітчизно! Щиро вас вітаємо з день ювілей! многая літа!

O Kanado! Mi kore Salutas vin por vian 150-an jariĝon. Miaj bondezirojn! Sanon kaj sukcesojn por ĉiuj ke loĝas en la lando.